Bugun...


Psk. Dan. Duygu DEMİR

facebook-paylas
ÖZ ŞEFKAT
Tarih: 02-04-2021 08:43:00 Güncelleme: 02-04-2021 08:43:00


İnsan yalnızca başkalarına mı şefkat gösterir? Peki ya kendisi… Kendi acılarımız karşısında gösterdiğimiz duygular… Bunların farkında mıyız ve kendimize ne kadar şefkat gösterebiliyoruz? Bireyin olumsuz yaşantılar sonucunda hissettiği duyguları fark etmesi, kendisine sevecenlikle yaklaşması ve oluşan etkiyi azaltmak için gösterdiği isteklilik öz şefkattir. İsminden de anlaşılacağı üzere kişinin kendisine gösterdiği şefkati, merhameti ifade etmektedir.

 

 

Başarısızlıklar ve yapılan yanlışlar karşısında bireyleri yargılamak yerine bu durumu her insanın başına gelebilecek bir durum olarak değerlendirmektir. Her insanın hata yapabileceğini ve mükemmel olmadığının farkında olmaktır. Yani bir başka bireyin üzüntüsüne karşı hassas ve duyarlı olarak bireyin yaşadığı bu acıyı azaltma eğilimi sergilemektir. Tüm bu ifadeler aslında şefkat kavramının içinde yer almaktadır. Öz şefkat ise bireyin yaşadığı bir yetersizlik karşısında kendini acımasızca eleştirmesi veya yaşamdan ve insanlardan kendini geri çekmesi yerine kendisine anlayış göstermesi, durumu insanlığın yaşayabileceği ortak bir talihsizlik olarak değerlendirmesi, yaşadığı zorlukla sağlıklı şekilde başa çıkabilmesidir.

 

 

Literatürde “Self compassion” kelimesi Türkçeye öz duyarlık öz anlayış ve öz şefkat olarak çevrildiği görülmektedir. Temelleri Budist felsefeye dayanmaktadır. Bireyin başkalarına karşı anlayışlı olmasının ötesinde kendisine karşı da bu anlayışı göstermesi gerektiğini vurgulamaktadır. Hatta bireyin bir başkasına şefkat gösterebilmesi için öncelikle kendisine şefkat göstermesi gerekmektedir. Bazen bir birey ne kadar başkasına nazik ve duyarlı olsa da kendisine aynı şekilde yaklaşmamaktadır. Aynı anlayışı kendisine gösteremediğinde kişi zamanla kendini suçlamaya başlamaktadır. Böylece bireyin öz güveni ve öz saygısı zedelenmektedir. Yapılan araştırmalar ise öz şefkatin iyi oluş, yaşam doyumu, başa çıkma becerisi ve mutluluk ile pozitif yönde anlamlı ilişkisi olduğunu göstermektedir. Ayrıca öz şefkat pek çok risk faktörüne karşı koruyucu işlev görevindedir.

 

 

Neff (2003) öz şefkati üç bileşene ayırmıştır: Öz sevecenlik, Ortak paylaşım ve bilinçli farkındalık. Öz sevecenlik bireyin kendisini yargılamaması, eleştirmemesi, anlayış göstermesidir.  Fazlaca öz eleştiri yapmak öz sevecenliği düşüren bir durumdur. Ortak paylaşım, bireyin karşılaştığı durumun kendisine özgü olmadığını ve herkesin başına gelebileceğini bilmesidir. Kendisini yalnız hissederek insanlardan uzaklaşmak bu durumun tam tersidir. Bilinçli farkındalık ise bireyin yaşadığı olay karşında duygularını, düşüncelerini farkında olmayı içermektedir. Yargılama ve eleştirel yaklaşma olmaksızın duruma saydam yaklaşmaktır.

 

 

Öz şefkati yüksek bireyler olumsuz yaşantı sonrasında hissettiği duygularını bastırmak yerine bunların farkındadır. Hissettiği yoğun acı ve üzüntüyü kabul ederek yaşamın bir parçası olduğunu düşünmektedir. Hata yapmanın, yanlış kararlar almanın insan için olduğunu bilmektedir. Böylece kendisini suçlamak ve eleştirmek yerine var olan durumla uygun şekilde başa çıkmaya çalışmaktadır. Bu bireyler hayattan daha zevk alma, doyum sağlama ve mutlu olma eğilimindedirler. Aynı zamanda öz şefkati yüksek bireylerin kişilerarası ilişkileri daha iyidir ve insanları anlama, onlarla iletişim kurma noktasında zorluk yaşamazlar. Kendi yaşamlarını mükemmel olmamanın insan olmanın bir sonucu olduğu bilinci ile sürdürürler.

 

 

Öz şefkatin cinsiyet ile ilişkisine bakıldığında yapılan çalışmalar erkeklerin kadınlara oranla öz şefkat düzeylerinin daha yüksek olduğu göstermektedir. Bu durum kadınların erkeklerden daha çok kendilerine yönelik suçlayıcı ve eleştirel yaklaşımları olduğundan kaynaklandığı düşünülmektedir. Öz şefkat ile yaş arasında saptanan anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Güvenli bağlanma gösteren bireylerin öz şefkat düzeylerinin diğer bağlanma türlerine göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Yine öz şefkatin bilişsel çarpıtması yüksek olan bireylerde daha düşük düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

 

 

 



Bu yazı 250 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI