X 20
Bugun...



Zeigarnik Etkisi (Yarım Kalmışlık)

Yarım kalan ilişkileri veya yarım kalan işlerinizi aklınızdan bir türlü çıkaramıyorsanız, tebrikler, normal bir insansınız. Her birimizin sık sık deneyimlediği bu durumların, bilimsel bir açıklaması var.

facebook-paylas
Güncelleme: 03-10-2019 22:30:51 Tarih: 03-10-2019 11:07

Zeigarnik Etkisi (Yarım Kalmışlık)

Zeigarnik Etkisi (Yarım Kalmışlık)

Yarım kalan ilişkileri veya yarım kalan işlerinizi aklınızdan bir türlü çıkaramıyorsanız, tebrikler, normal bir insansınız. Her birimizin sık sık deneyimlediği bu durumların, bilimsel bir açıklaması var.

Her insanın "Keşke"leri vardır. Hepimiz geçmişte kaybettiğimiz bazı şeyleri, kaçırdığımız fırsatları ve yarım kalan deneyimleri özleriz. Peki nedir bu yarım kalan şeylere olan bağlılık?

Psikolojide "Zeigarnik etkisi" olarak bilinen bir kavram bulunuyor. 1920'lerde Sovyet bir psikiyatr olan Bluma Zeigarnik tarafından, restoranda yenilen bir yemeğin ardından keşfedilen ve takip eden yıllarda yapılan araştırmaların neticesinde net olarak ispatlanan bu etki; bitirilmemiş işlerin zihni meşgul etmeye devam ettiğini, tamamlanmış işlerin ise beyinde bir köşeye kaldırıldığını ifade ediyor.

Bu etkiye göre yarım kalan şeyleri bir türlü unutamama nedenimiz, o işin sonucunda rahatlığa ve doygunluğa erişememiş olmamız. Beyin, o sürecin sonunda verdiği emeklerin ve zamanın karşılığını alamadığını düşündüğü için, ödülüne kavuşamamış olmanın verdiği etkiyle zihnimizi o konulara odaklamaya ve bir sonuç almaya çalışmaya devam ediyor.

Peki etki nasıl ortaya çıkarılmış?

Bu konuda pek çok deney yapıldığını söylemiştik. Bu deneylerden birinde katılımcılara farklı farklı boncuklar verilir ve her seferinde bu boncukları belli bir renk sıralamasına göre dizmeleri istenir. Deney sırasında, boncuk dizimlerinden bir tanesi araştırmacılar tarafından bölünür. Deney tamamlandığında katılımcılara hangi boncuk dizilimlerini hatırladıkları sorulur ve katılımcıların ezici çoğunluğu, yarım bıraktırılan boncuk diziminin sıralamasını daha iyi hatırladıklarını söylerler.

Başka bir deneyde ise işleri yarım bıraktırılmış bir katılımcı grubuna, bir kitaba başlamaları istenir ve sonrasında kitapla ilgili detaylar sorulur. Katılımcıların kitaba tam anlamıyla odaklanamadıkları ve detaylara pek dikkat etmedikleri ortaya çıkarılır. Başka bir grubaysa yarım kalan işlerini planlamaları için zaman tanınır ve kitap bu işlemden sonra okutulur, bu grubun detayları daha fazla hatırladıkları görülür.

Sonuçların Yorumu

Beynimiz yarım kalan işleri sonuca ulaştırıp zihinsel tatmine erişmeden, yeni işlere veya deneyimlere odaklanamıyor.

Bu durumun günlük hayatımızda pek çok yansıması var. Yarım kalmış aşklarımızı bir türlü aklımızdan çıkaramayışımız, en güzel örneklerden bir tanesi. Aynı şekilde ne olduğunu bir türlü hatırlayamadığınız o şarkının gün boyunca aklınızdan çıkmazken, bir kere dinledikten sonra haftalarca aklınıza gelmeyişini bile bu etki açıklıyor.

Bunların dışında dizi sektöründe sürekli kullanılan "devam edecek..." temalı bölüm sonları da, bu psikolojik kavramı kullanarak zihninizde bir yarıda kalmışlık etkisi yaratarak bir hafta veya bir sezon sonrasına kadar dizinin aklınızda yer tutmasını sağlıyor.

Zeigarnik Ve Sorumluluk Duygusu

Sorumluluk duygusu, beynimizin düşünen kısmına ait değildir. Bunun da anlamı, sorumluluk denen mekanizma, genellikle, düşündüğümüz için değil,limbik sistem (beynimizde duygu sitemimizin olduğu bölüm) tarafından gönderilen elektrik sinyalleriyle düşünen beynimizin, (prefrontal lob) uyarılması ve harekete geçmemiz şeklinde gündeme gelmektedir.

Sorumluluk duygusu ile harekete geçen organizma, bireyin kendisini ve içinde yaşadığı grubu, tehlike veya tehdit altındaki durumlarda bireyi korumak adına bireyi, görev döngüsünü yarım bırakmadan tamamlamaya zorlayacaktır. Beynimizin duygusal formunu oluşturan ve bize sorumluluğumuzu hatırlatan beyin mekanizmasının gerek dış gerek iç etkenler ile uyarılması sonucu, bu kısımdan çıkan sinyaller beynimizin düşünen kısmına ulaşır. Böylece düşünen beyin sorumluluk mekanizmasından aldığı emri yerine getirmeye, döngüyü tamamlamaya çalışır.

Zeigarnik Etkisi ve Zihinsel Sağlık İlişkisi

Zeigarnik etkisi, bir kişinin zihinsel sağlığında önemli bir rol oynamaktadır. Eksik görevler, özellikle de olumsuz sonuçlara sahip olan görevler; genellikle sık sık ve stresli müdahaleci düşüncelere neden olur. Bu düşünceler uykuyu azaltabilir, endişeyi teşvik edebilir ve bir kişinin zihinsel ve duygusal kaynaklarını daha da tüketebilir ve muhtemelen yanlış davranışlara katkıda bulunur.

Tersine, Zeigarnik etkisi ise; bir kişiyi görevleri tamamlama, daha iyi alışkanlıklar geliştirme ve uzun süre kalan konuları çözmeye motive ederek, zihinsel refahı geliştirebilir. Görevleri başarılı bir şekilde tamamlamak, kendine güven ve benlik saygısı artırırken, bir başarı hissi verebilir. Verimli çalışma ve çalışma alışkanlıklarının geliştirilmesi; kişisel gelişim ve olgunluk hissine de katkıda bulunur. Ek olarak, stres kaynaklı olaylar için kapanış bulabilen bir kişi muhtemelen psikolojik refah üzerinde uzun vadeli olumlu bir etki yaşayacaktır.




Kaynak: http://www.aktuelpsikoloji.com/eski-iliskilerimizi-neden-unutamadigimizi-bilimsel-olarak-aciklayan-kavram-zeigarnik--17910h.htm https://www.fikriyat.com/psikoloji

Editör: Gülsüm TÜRKELİ

Bu haber 81 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Gündem Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI