Bugun...


Rana LİVKÖŞKEROĞLU

facebook-paylas
KORKMAYIN BULAŞICI DEĞİL!
Tarih: 10-12-2019 22:48:00 Güncelleme: 10-12-2019 22:48:00


Son zamanlarda “Mucize Doktor” dizisiyle gündeme gelen otizmi incelemenin toplumumuz için önemli olduğu görüşündeyim. Çünkü düşündüklerimizle eylemlerimizin örtüşmediğini, her fırsatta çok açık bir şekilde görebiliyoruz ne yazık ki. İnsanlar diziyi izlerken “Yazık, ona bu şekilde davranılmamalı, arkadaş ya da çalışma ortamlarından dışlanmamalı.” gibi söylemlerde bulunsalar da gerçekten otizmli biriyle karşılaştıklarında birçok kişi bu söylemlerin aksine olumsuz tavırlar sergileyebilmekteler. Geçtiğimiz günlerde Aksaray’da, “okulumuzda kaynaştırma öğrencileri istemiyoruz” diyerek velilerin tartışma çıkarmalarıyla ya da Kayseri’deki bir özel eğitim merkezinde öğrenciye uygulanan şiddetle bunu açık bir şekilde görmüş olduk maalesef. Hâl böyle olunca, otizmin nasıl bir rahatsızlık olduğundan bahsetmekte fayda var elbette.
Genellikle yaşamın ilk 3 yılında fark edilen, yaşam boyu devam eden, sosyal etkileşim ve iletişimde problemlere sebep olan, tekrarlayıcı davranış ve kısıtlı ilgi ile kendini gösteren, karmaşık bir gelişim bozukluğudur. Dünyanın her yerinde görülebilmektedir ve erkek çocuklarda daha sık karşılaşılmaktadır. Otizm spektrum, 5 alt başlığa ayrılmaktadır. Şimdi bu alt başlıkları kısaca açıklayalım:
1-Otizm (Otistik bozukluk): İki tip davranış biçimi gösterirler. Bunlardan birincisi; sürekli ağlayan, huysuz olarak adlandırılan bebeklerdir. İkincisi ise, sakin, uslu bütün gününü yatakta geçiren bebeklerdir. Acıkmış olmalarına rağmen ağlamamaları nedeniyle bakımlarının kolay olmasına rağmen, anneden hiçbir ilgi beklememeleri, çevrelerine karşı ilgisizlikleri anne babaları endişelendiren özellikleridir. 
2-Asperger sendromu: İletişim sorunları, gelişimde gecikmeler ve sosyalleşmede yetersizlik ile karakterizedir. Asperger sendromu, diğer otizm spektrum bozukluklarından dil ve bilişsel gelişimi etkilememesiyle ayrılır. Belirtileri, diğer otizm spektrum bozukluklarının aksine genellikle kendini daha büyük çocuklarda hatta erişkinlerde gösterir.
3-Atipik otizm: Otizm ya da asperger sendromunun bazı özelliklerinin görünüp bazılarının görülmemesi durumunda konulan tanıdır. Atipik otizmi diğer otizm türlerinden ayıran en önemli özellik, doğru tedavi ve erken tanı yöntemleriyle bireylerin yaşadığı konuşma ve iletişim bozukluklarının aşılarak düzeltilebilir olmasıdır. 
4- Çocukluk dezentegraatif bozukluğu (Heller sendromu): İlk 2 yıla kadar normal bir gelişim dönemi gösterip, ilk 2 yıl sonrasında, kazanılmış becerilerin kaybedilmesiyle birlikte sosyal, iletişimsel ve davranışsal anormalliklerle seyreden yaygın gelişimsel bir bozukluktur. 
5- Rett sendromu: Daha çok kız çocuklarında görülen nörolojik bir rahatsızlıktır. 6-18 aylık olana kadar normal veya normale yakın bir gelişim gösterirler fakat bu süreden sonra çocuk, geçici durgunluk veya gerileme sürecine girmektedir. 
Otizm spektrum hastalığının sebeplerini incelediğimizde, kesin olarak belirlenmiş bir sebebinin olmadığını görürüz. Ancak genetik faktörlerin otizmle bağlantılı olduğu, kardeşlerle ve ikizlerle yapılan çalışmalarda ortaya çıkmıştır. Ayrıca hamilelik ve doğum sırasında yaşanan beyin hasarlarının, hamilelik döneminde annenin kimyasallara maruz kalmasının otizme sebep olabildiği düşünülmektedir. 
Buna bağlı olarak erken tanı ve tedavi süreciyle kalıcı davranış değişiklikleri sağlanabileceğinden erken tanı çok önemlidir. Çünkü ilerleyen yaşlarda davranış değişikliği sağlamak, çocukluk dönemine göre daha zordur. Otizmin tedavisi yoktur ama dil ve konuşma terapisi, eğitim desteği ve mesleki terapi ile otizmli çocuklar ve ailelerinin hayatlarını oldukça kolaylaşır.
Otizmin sebepleri ve tedavisini inceledikten sonra tarihçesine de değinecek olursak, otizmi ilk kez 1943 yılında Kanner tanımlamıştır ve ilk zamanlar psikoanalizle tedavi edilmeye çalışılmıştır. İlerleyen zamanlarda oyun terapisi, hayvan terapisi, müzik terapisi gibi diğer yöntemler de denenmiş ama bunların çok da etkili olmadığı, bu tip tedavi yöntemlerine öncelik verildiğinde diğer etkili yöntemlerin geciktirilmiş olduğu düşünülmektedir (Birkan, 2016). 
Peki otizmli çocuk, hangi belirtileri gösterir? Sıra dışı göz kontağı kurarlar. Jest ve mimiklerini kullanmada sınırlılık görülür. Akranlarıyla iletişim kurmada zorlanırlar. Özel ilgilerine dayalı ilişkiler geliştirirler, sözel övgüye ve ilgiye pek tepki vermezler. Başkalarının duygularını anlamada yetersizlerdir. Dil gelişiminde gecikme görülür. Karşılıklı konuşma başlatmada, sürdürmede ve sonlandırmada güçlü çekerler. Tekrarlayan ifadeler kullanırlar. Belirli düzen ve rutinlere karşı aşırı ısrar görülür (Bu belirtilerin hepsi aynı anda ya da aynı düzeyde görülmeyebilir).
Otizmli çocukların eğitim süreçlerine de değinirsek, çocuğun gelişim özellikleri ve akademik başarısı belirlendikten sonra RAM tarafından eğitim planı oluşturulur ve her yıl bu eğitim planı yenilenir. Özel eğitim personellerinin de yardımıyla çocuğa destek hizmetleri sunulur. Çocuğun gelişim düzeyi göz önünde bulundurularak geçiş öncesi eğitim, aşamalı geçiş, desteği aşamalı geri çekme ve izleme süreçleriyle çocuk eğitim hayatına devam edebilir. 
Son olarak, belki otizmli değilsiniz, sizde ya da bir yakınınızda herhangi bir engel durumu olmayabilir. Ama biliyorsunuz ki hayatınızın geri kalan döneminde engelli durumuna düşmeyeceğimizin hiçbir teminatı yok. Bunu göz önünde bulundurarak, otizm ya da herhangi bir engele sahip biriyle karşılaştığımızda, ona insan dışı bir varlıkmış gibi muamele etmekten, rahatsızlığı bulaşıcıymış gibi davranmaktan geri durarak en güzel yardımı sağlayabilirsiniz, başka şeye gerek yok. Bunları zaten biliyorduk ama bilmekten çok pratiğe dökersek onlar için daha faydalı olacaktır. Çünkü “otizm bulaşıcı değildir!” 
 
Kaynakça
Aksoy, V. (Ed.) (2016). Özel Eğitim. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. 
Baykoç, N. (Ed.) (2017). Özel Gereksinimi Olan Çocuklar ve Özel Eğitim. Ankara: Eğiten Kitap.
Birkan, B. Gönül, A. (Ed.) (2016). Genel Eğitim Okullarında Özel Gereksinimi Olan Öğrenciler ve Özel Eğitim. (6.Baskı). Ankara: Kök Yayıncılık. 
https://ilkevin.com.tr/rett-sendromu-nedir-belirtileri-nelerdir/ (Erişim tarihi: 30.11.2019).
https://www.medikalakademi.com.tr/otizm-nedir-otizme-ne-sebep-olur-ve-tipik-belirtileri- nelerdir/ (Eişim tarihi:29.11.2019).


Bu yazı 622 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI