Bugun...


Psk.Dan. Yasir ASLAN


Facebookta Paylaş









ANNE BABA TUTUMLARININ ÇOCUKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Tarih: 28-12-2017 21:45:00 Güncelleme: 28-12-2017 21:45:00


Anne baba tutumları, ebeveynlerin çocuklarının büyüme sürecinde aldıkları tavırlar, davranışlar ve yöntemlerin tümünü kapsar. Anne ve babanın benimsediği tutumların çocukların yaşamlarında ve kişilik oluşumlarında ciddi öneme sahiptir. Yanlış tutum ve davranışla büyüyen çocukların yetişkinlik hayatlarında ciddi sorunlar yaşadıkları gözlemlenmiştir. Ruhsal anlamda sağlıklı, kararlarında tutarlı, sorumluluk sahibi ve üretken çocukların yetişmesinde ebeveyn tutumları hayati öneme sahiptir. Ebeveynleriyle sağlıklı iletişim içinde olan çocukların özgüvenli, azimli ve tutarlı olduğu izlenmiştir.  Anne babaların tutumlarını başlıklar altında ele alıp oluşturdukları sonuçları şu şekilde değerlendirebiliriz;

1) Hoşgörülü, Güven Verici ve Demokratik Anne Baba Tutumu:

En uygun yetiştirme tutumudur. Anne baba çocuğuna karşı tutarlı davranışlar içinde yer alıp çocuğunu olduğu gibi kabul eden ve gelişime katkıda bulunması çaba harcar. Aile içinde güven ve şeffaflık vardır. Ebeveynler çocuklarından beklentilerini açık ve anlaşılır bir şekilde ifade ederler ve aynı davranış da çocuk tarafından benimsenmiş olur. Anne baba çocuğunun yeteneklerine daha gerçekçi yaklaşıp onun gelişimine katkıda bulunurlar. Bu tip aile yapısında büyüyen çocuklar özgüvenli, hayata daha sıcak bakan, grup çalışmalarında başarılı olan ve mantıklı hedefler edinerek büyürler.

2) Otoriter-Baskıcı Anne Baba Tutumu:

Ebeveynler kural koyan ve kuralları uygulamaya dayalı bir aile yapısını benimserler. Evde çocuklardan fikir alınmadan konulan kurallar ve cezalar sistemi vardır. Bu sebeple çocuklar kendi özellikleri ve kararları hakkında gelişimde bulunamazlar. Kendi kuralları ve sonuçları olmadan büyümek zorunda kalırlar. Ailenin bu baskıcı tutumunu kabul etmeyen çocuklar çok asi olurken, kurallara boyun eğen çocuklar da çekingen, özgüven sorunu yaşayan, stresli, aşağılık duygusu hâkim ve korku dolu bir yapıya bürünürler.

3) Aşırı Hoşgörülü Anne Baba Tutumu:

Çocuğun hâkimiyetinin hüküm sürdüğü bir aile yapısı hüküm sürer. Aile hayatı tamamen çocuklarının istekleri üzerine kurulmuş bu düzende aile çocuğa sınırsız bir sevgi gösterir; ancak bu durumun çok zararlı sonuçları bulunmaktadır. Bu tür ortamlarda büyüyen çocuklar, bencil, sevgi arsızı, doyumsuz ve kural tanımayan bir kişiliğe sahip olurlar. Yetişkinlik hayatlarında her şeyi kontrol edemeyecekleri için toplumsal kurallara uyum sağlamakta problem yaşarlar.

4) Aşırı Koruyu Anne Baba Tutumu:

Çocuklarını her zaman koruyan, kontrol eden ebeveyn yapısının hüküm sürdüğü, aşırı ilgi alakanın sürdüğü ve başına bir şey gelir endişesiyle gündüz sokağa salınmayan çocukların olduğu aileler bu duruma örnek gösterilebilir. Ailelerin bu davranışlarının sonuçlarına bağlı olarak çocuklar ailelerine aşırı bağımlı bir hal alırlar. Duygusal açıdan hassas ve zayıf bir kişilikleri olur. Her zaman birilerinin koruma kollamasına ihtiyaç duyarlar ve bu durum ileride aile hayatlarını da etkisi altına alır ve ailesinden gördüğü ilgiyi eşinden de almayı bekler.

5) Mükemmeliyetçi Anne Baba Tutumu:

Genelde kendilerinin yapamadıklarını çocuklarına yaptırmaya çalışan aile tiplerinde görülen bir durum olan mükemmeliyetçilik, çocuklardan aşırı beklenti içine olma ve mükemmel olmayan sonuçlarda çocuklara yaptırım uygulanan bir aile modelidir. Bu durum çocuklarda, yaptığı işi beğenmeme, başarılı olsa bile bardağın boş tarafını görme durumu olarak baş gösterir. Her zaman kendini yetersiz gören çocuklar hayatta mutlu olmak yerine sürekli mücadeleyi benimserler. Bu durumda hayat karşı daha kırılgan bir kişilik oluşturur.

6) Reddedici Anne Baba Tutumu:

Çocuğun ihtiyaç duyduğu sevgi, sağlık ve doyum hissini yok sayarak ve ihmal ederek çocuğa karşı düşmanca tutum benimseyen anne baba tutumu olarak anlatılabilir. Çocuklar dışlandıkları için gerçek hayatlarında da yaşıtlarına karşı dışlayan, aşağılayan ve zarar veren bireylere dönüşürler. Kendisi dışındaki herkese nefret besleyen, kin güden ve zayıf olanı ezen davranış kalıpları içinde olurlar.

7) Kararsız, Dengesiz ve Tutarsız Anne Baba Tutumu:

Anne babanın iyi anlaşamadığı ve farklı davranış kalıpları benimsediği ailelerde görülür. Ebeveynlerin aynı davranışlara farklı tepkiler vermesi ve anlık ruh haline göre hareket etmesi sonucunda oluşan davranış kalıplarıdır. Çocuklar anneye mi babaya mı uyacakları konusunda kararsız olur ve karalarını söyleyemezler. Bazı ailelerde ebeveyn sabah koyduğu kuralı akşam vakti yine kendisi bozmaktadır. Bu ikilem sürecinde büyüyen çocuklar genellikle kararsız, ani karar değiştiren, tutarsız bir kişilik içine girerler. Bazı durumlarda kararsızlığa bağlı aşırı saldırgan ve öfkeli olurlar. Büyüdüklerinde karşılarındaki insanlara güven sorunu yaşarlar. Bu durum sağlıksız bir evlilik geçirmelerine sebep olur.

8) Kayıtsız ve Pasif Anne Baba Tutumu:

Bu tür ebeveynler çocuklarının davranışlarına karşı kayıtsız kalırlar ve kayıtsız kalma ile hoşgörülü olmayı birbirine karıştırırlar. Çocuklar yaptıkları davranışlarla ailelerinin dikkatini çekmeye çalışsa da fark edilmezler. Eve geç ya da erken gelmeleri bile fark edilmelerini sağlamaz. Çocuk kendisinin varlığının yok sayıldığı bu aile ortamında kendisini değersiz ve dışlanmış hisseder. Yetişkin hayatlarında da fark edilmek için yanlış ve hatalı şeyler yapabilirler. Bu tür ortamda büyüyen bebeklerde dil gelişiminde gerileme de görülmektedir.

 

 Bahsettiğim bu tutumlar aşırı çocukların şimdiki yaşantılarını hem de yetişkinlik hayatlarını etkilediğinden çok hassas bir yapıya sahiptir. Birinci sırada bahsettiğim tutum en ideal olan tutum şeklidir. Bu tutum içerisinde olursak çocuğumuza verebileceğimiz en güzel psikolojik altyapıyı sağlamış oluruz. Unutulmamalıdır ki çocuklarımızı tutarlı ve sağlam bir ruh sağlığı içinde yetiştirirsek onlara güzel bir dünya da bırakmış olacağız.

 

Kaynakça

Whirter, J-Volton-Acar, N., (1985). Çocukla iletişim. Ankara: No ve Yayınları

Yörükoğlu. Atalay., (1996). Çocuk Ruh Sağlığı. 20. Basım. İstanbul: Özgür Yayınevi



Bu yazı 1463 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
  • 19-20 Haziran Şemdinli Projesi
    19-20 Haziran Şemdinli Projesi
  • Yarışmadan Cevaplar :)
    Yarışmadan Cevaplar :)
  • Capsler-1
    Capsler-1
  • Capsler-2
    Capsler-2
  • Capsler-3
    Capsler-3
  1. 19-20 Haziran Şemdinli Projesi
  2. Yarışmadan Cevaplar :)
  3. Capsler-1
  4. Capsler-2
  5. Capsler-3
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • Şizofreni
    Şizofreni
  • Gülmek en iyi ilaçtır
    Gülmek en iyi ilaçtır
  • NewsPDR Kimdir?
    NewsPDR Kimdir?
  1. Şizofreni
  2. Gülmek en iyi ilaçtır
  3. NewsPDR Kimdir?
VİDEO GALERİ
YUKARI