Bugun...


Psk.Dan. Nurunnisa KAPLAN

facebook-paylas
ANLIK HAZLAR GERÇEK MUTLULUKLAR MIDIR?
Tarih: 09-07-2019 19:35:00 Güncelleme: 09-07-2019 19:35:00


İnsan hayatı boyunca mutlu olmaya ve mutluluğu yakalamaya çalışır. Bir çok düşünür mutluluğa ulaşmanın yollarını farklı şekillerde ifade etmişlerdir. Freud’a göre mutlu olmak için çalışmak ve sevmek kâfidir. Camus’a göre her yerde hiç bir şey beklemeden insanı sevmektir. Nietzsche ise mutluluğu ideal tembellik durumu şeklinde nitelemiştir.

Attığımız her adımda ağzımızdaki nakarattır mutluluk, hatta her şey için sabreder bazen pandoranın kutusunu açarız mutluluk için mutluluğu yordama için bir takım deneysel çalışmalar yapılmıştır. Özellikle çocuklar üzerinde yapılan bir çalışma olan “Marshmellow Test” inden bahsetmek istiyorum.

İlk defa 1970 yılında Walter Miscel tarafından uygulanmıştır. 4-6 yaş aralığındaki çocukların hazlarını erteleme becerilerini ölçmek üzere uygulanan bir deneydir. İçeriği kısaca şöyledir; Deney yapılacak çocuk gözlem odasına alınarak yemekten zevk aldığı bir yiyecek ile baş başa bırakılıyor ve gözlemci ‘şimdi bir iş için dışarı çıkmam gerekiyor, ben gelene kadar yemeden beklersen sana bundan bir tane daha vereceğim ancak yersen zili çalarak bana yediğini haber verebilirsin. Ama sadece 1 tane yemiş olursun’ şeklinde bir yönerge veriyor. Yapılan deney sonucunda sevilen şeyi, yiyen çocuklar ve gözlemcinin gelmesini bekleyen çocuklar arasındaki farka bakılıyor.

Testi geçerek zevki erteleyebilen çocukların ilerleyen yıllarda akademik yönden daha başarılı ve madde bağımlılığı risklerinin daha düşük olduğu fark ediliyor. Bununla birlikte testte de ölçülmeyen çalışılan “haz duygusu” üzerine birçok düşünür ve fikir adamının farklı görüşleri vardır. Haz duygusunun ortaya çıkışı insanın yaratılışı ile birlikte olsa da bunun fark edilip bir akım haline gelmesi eski yunan ve hint medeniyetlerine dayanmaktadır. Bir hint felsefi akımı olan Cārvāka’da haz, zevk temelli ahlaki bir yaşamın varlığından söz edilmektedir. Cārvāaka’ya göre ahlaki olarak doğru bir davranış, eylemi gerçekleştiren kişinin en fazla haz aldığı davranıştır. Yine aynı düşünceye göre bazı acılar zevk ile iç içe geçmiş durumdadır. Bu acılarda haz kadar değerlidir.

M.ö 435-356 yılları arasında eski mısırda varlığını sürdürmüş felsefi bir okul olan Krene okulunda, hakkında yazılı tarihi belgelere ulaşılamasa da hazcılık düşüncesini savundukları şüphe götürmemektedir. “Her zevk bireyseldir, bireylerde bu zevkler doğrultusunda hareket etmelidir” görüşünü temele alan bir okuldur. Alınacak bir zevki ertelemenin, yarın var olacağı garanti olmadığı için ahlaki olmadığını belirtmektedir.

Sokratesin öğrencileri Aristippos ve Epikuros’un da üzerinde durduğu bir kavram olan (hedone) haz ve hazcılığın temel savı, insan davranışlarına yön veren şeyin haz ve bunun zıttı olan acıdır. Epikuros’a göre mutluluk iyinin göstergesidir. Tanrı korkusu ve yaşamın zorunlulukları dışında acıdan uzak kalmaktır. Hazcılık temeline mutluluğu koymakla birlikte Epikuros’a göre bir kez haz veren şey bundan sonraki süreçte açlık oluşturacağı için takipçilerinin pazar yerleri gibi kalabalık ve arzu verici yerlerden uzak durulması gerektiğini vurgulamıştır. Bedensel hazlardan ziyade tinsel hazlara ulaşılması gerektiğini buna ise bilgi ve bilgelik ile ulaşılabileceğini savunur.

Yapılan birçok araştırma göstermektedir ki haz odaklı bir yaşam başarıdan ziyade başarısızlık, özgürlükten çok bağımlılığın yolunu açmaktadır. İnsan kendini ve hazlarını törpüleyebilecek bir irade kuvveti geliştirmez ise arzuları ile baş başa kalıp yok edici bir tutum geliştirecektir.

Peki nedir bu törpüler? İçine çekilmekte olduğumuz bu girdaptan bizleri kurtaracak şey? Epikuros’un tinsel hazzına geri dönmek gerekirse, tinsel hazzı, bedensel hazzın önüne koymakla başlamak. Bedeni ile yaşadığı mutluluğu düşünceleri ve zihni ile yaşayacağı mutluluğa dönüştürmek suretiyle gündelik ve anlık mutluluklarını ileriye dönük öğretiler, arayışlar, felsefe ve dinler üzerine kurarak hayatında mutlak bir dengeyi sağlaması mümkündür.



Bu yazı 138 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI