Bugun...


Psk.Dan. Gülsüm ÇİL


Facebookta Paylaş









Narsizm
Tarih: 05-07-2018 06:11:00 Güncelleme: 05-07-2018 06:11:00


Narcissus’u tanıyor musunuz? Kendisi narsist bir mitolojik karakter. Narsizm psikanalitik kuramcılar tarafından çalışılmaya başlanmadan önce Havelock  Ellis tarafından sudaki yansımasını gören ve yansımanın kendine ait olduğunu bilmeden yansımaya aşık olan ve yakınlaşmak isterken boğulan  Narcissus ile ilişkilendirmiştir. Daha sonra narsizm diğer kuramcılar tarafından ilgi çeken bir konu olmuştur. Narsizm literatürde hem bireyin kendisine duyduğu aşırı öz sevgi, benmerkezcilik, kendini olduğundan daha büyük görme anlamlarında kullanıldığı gibi, hem de  kişinin cinsel nesne olarak kendi vücudunu seçmesi şeklinde de kullanılır. Bu örüntü her zaman olumsuz sonuçlar doğurmaz.  Benliğe ilişkin olumlu algı ve başkalarına empatik davranma kapasitesine sahip olmanın sağlıklı/normal narsizm olarak kabul edilebilir.  Sağlıklı/normal narsizmin bireyin amaçlarına yönünde ilerlemesi ve kişisel yenilgilerden sonra yeniden gücünü toplaması açısından koruyucu olabildiği belirtilmiştir. Peki normal narsizmden patolojik narsizme geçiş nasıl olmaktadır? Olumlu benlik algısına yönelik tehdit ya da tehlike oluştuğunda bireyin baş etme mekanizmalarının zarar görmesi ve uygun başa çıkma stratejilerinin kullanılamaması ile  bireyin yaşamdaki işlevselliğine ilişkin sorunları beraberinde gelmekte ve bu durum patolojik narsizm olarak adlandırılmaktadır. Patolojik narsizm DSM-IV’te narsistik kişilik bozukluğu tanı kategorisi kapsamında yer almaktadır. Bursten , narsizmde öz saygı kazanma, öz saygıyı devam ettirme, kendilik ve nesne arasında ayrım yapabilme becerilerini göz önünde bulundurarak narsizmi dört alt türde tanımlamıştır. Bunlar; manipülatif, paranoid, arzulayan ve fallik narsizmdir.  Manipülatif narsizmde çıkar çatışması olduğunda yalan söyleme, diğerlerini kandırmaya yönelik davranışlarda bulunma, suçluluk duymama; paranoid narsizmde kızgın ve tartışmacı olma, başkalarından şüphe duyma, başkalarını suçlama; arzulayan narsizmde diğerlerine yapışma, talep etme, hayal kırıklığına uğrayacağını düşünme; fallik narsizmde ise saldırgan, teşhirci ve kibirli olma hâkimdir. Kohut ve Wolf ise narsizimi başka boyutlar arasında incelemektedir. Bunlar narsizmde kişiler arası ilişkileri temel alarak belirlediği birleşme açlığı duyan, iletişimden kaçınan ve aynalanma açlığı duyan narsizmdir. Birleşme açlığı duyan narsizmde diğerlerine yapışma ve kendiliği diğerleri üzerinden tanımlama; iletişimden kaçınan narsizmde diğerleri ile iletişimi kesme; aynalanma açlığı duyan narsizmde ise devamlı göz önünde olma ve teşhircilik söz konusudur. Fark edildiği üzere narsizm de birçok boyutun olduğu kuramcılar tarafından sürekli tartışılmıştır. Yukarıda verilen örneklerde görüldüğü gibi narsizm kavramı çok boyutlu bir kavram halinde değerlendirilebilmektedir. Ancak yapılan araştırmalar narsizmin “açık/büyüklenmeci/teşhirci” ve “örtük/kırılgan/hassas” narsizm olmak üzere iki boyutunun bulunduğunu, bu iki boyutun patolojik narsizm boyutlarını kapsamada yeterli olabileceğini vurgulamaktadır. Peki büyüklenmeci narsizm ve kırılgan narsizm nedir ve farkları nelerdir? Büyüklenmeci narsizizm belirgin özellikleri gradiyozite, teşhircilik, hak görme, küstahlık, haset, dikkat çekme arzusu, aşırı talepkarlık, diğerlerinin ihtiyaçlarını görmeme, kaygı düzeyinin düşük olmasıdır. Kırılgan narsizmin belirgin özellikleri ise aşırı alçak gönüllülük, eleştiriye hassasiyet, yüksek kaygı düzeyi, çekingenlik, devamlı stres altında olma, acı çektiğini düşünme (suffering) ve diğerleri ile kurulan yakın ilişkilerde fark edilebilecek kendilikle ilgili büyüklenmeci beklentiler gibi özellikler tanımlanmıştır.  Toplumumuzda narsizm ile özgüven birbiri ile karşılaştırılmaktadır. Bu yüzden bazı ebeveynler çocukları narsist kişilik özellikleri gösterdiğinde bu durumu normal olarak görmekte ve hatta bazen bu durumu desteklemektedirler. Peki narsizmin kökenin de ne vardır? Kernberg’e göre narsizmin temelinde soğuk, ilgisiz, reddedici ebeveynlik stilleri vardır. Kohut’a göre ise büyüklenmeci kendiliğin soğuk, uzak, ilgisiz fakat bir taraftan da çocuğu aşırı şımartan ebeveynlik stillerinin ve ebeveynlerin aşırı idealize edilmesinin etkisiyle oluşabileceğini öne sürmektedir. Otway ve Wignoles tarafından yapılan bir araştırmada patolojik narsizm iki boyutu ile incelenmiş ve iki boyutun da hem reddedici, soğuk hem de aşırı değer veren, hayranlık duyan ebeveynlik stillerinin birleşiminin etkisiyle oluşabileceğine vurgu yapılmış, özellikle kırılgan narsizmin kaygılı ve kaçıngan bağlanma stili ile ilişkili olabileceği öne sürülmüştür.

KAYNAKÇA

Eldoğan, D. (2016). Hangi Narsizm? Büyüklenmeci ve Kırılgan Narsizmin Karşılaştırılmasına İlişkin Bir Gözden Geçirme. Türk Psikoloji Yazıları, 19(37), 1-10.

Narsizm, H., & Eldoğan, D. Başlık: PATOLOJİK NARSİZMİN BOYUTLARI.



Bu yazı 484 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
  • 19-20 Haziran Şemdinli Projesi
    19-20 Haziran Şemdinli Projesi
  • Yarışmadan Cevaplar :)
    Yarışmadan Cevaplar :)
  • Capsler-1
    Capsler-1
  • Capsler-2
    Capsler-2
  • Capsler-3
    Capsler-3
  1. 19-20 Haziran Şemdinli Projesi
  2. Yarışmadan Cevaplar :)
  3. Capsler-1
  4. Capsler-2
  5. Capsler-3
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • Şizofreni
    Şizofreni
  • Gülmek en iyi ilaçtır
    Gülmek en iyi ilaçtır
  • NewsPDR Kimdir?
    NewsPDR Kimdir?
  1. Şizofreni
  2. Gülmek en iyi ilaçtır
  3. NewsPDR Kimdir?
VİDEO GALERİ
YUKARI