Bugun...


Psk.Dan. Gamze BOZKAYA

facebook-paylas
Öfkeli Çocuğa Yardım
Tarih: 11-06-2018 23:10:00 Güncelleme: 11-06-2018 23:10:00


Öfke, haksızlığa uğradığında veya beklentileri karşılanmadığında insanın doğası gereği ortaya çıkan bir duygudur. Temellinde engellenmişlik hissi barındırır. Kişi herhangi bir şekilde engellendiğini hissettiğinde öfkeli hissetmeye başlar. Sanılanın aksine öfkeli olmak her zaman saldırgan olmak değildir. Yıkıcı ve saldırgan davranışlar göstermeden de öfkeyi ifade etmek, hissedilen öfkeyi yönetmek mümkündür. Çünkü öfkeli insanın asıl isteği öfkesinin fark edilip talebinin anlaşılmasıdır yani istediklerini kısa süreli elde etmeye değil talebinin anlaşılmasına öncelik verdiğinde saldırgan davranışlarını azaltabilir.  Bu bağlamda değerlendirildiğinde uygun şekilde ifade edilen öfkenin insan ilişkilerini düzenleyici bir rol oynadığını bile söylemek mümkündür.

Öfkeyi çocuklar açısından değerlendirdiğimizde de süreç çok farklı değildir. Onlar için de öfkeyi ortaya çıkaran durumların temelinde engellenmişlik hissi vardır ve bu hissi her yaşadıklarında öfkelenmeleri normaldir. Bu nedenle çocuğumuzu öfkeli gördüğümüzde paniğe kapılmadan önce öfkenin yıkıcı ve saldırgan olup olmadığını değerlendirmemiz gerekir. Çocuğumuz ne zaman öfkeleniyor? Hangi ortamlarda öfkeleniyor? Öfkesini dışa nasıl vuruyor? Ağlıyor mu, bağırıyor mu, konuşuyor mu, tehdit mi ediyor? Öfkesini ifade ederken kendisine, başkalarına veya nesnelere zarar vermeye çalışıyor mu? Bu soruları cevapladıktan sonra çocuğunuzun öfkesini saldırgan ve yıkıcı bir şekilde ifade ettiğini fark ederseniz aşağıda yer alan tavsiyeleri uygulayabilirsiniz.

Anne-Babaya Öneriler

* Çocuğa sadece öfkesini değil bütün duygularını nasıl yöneteceğini öğretmek gerekir. Ev içerisinde duygularınızla ilgili konuşun ve çocuğunuzu da duygularını paylaşmaya teşvik edin.

* Birçok konuda olduğu gibi öfkesini ifade etme konusunda da çocuk gördüğünü model alacaktır. Anne-baba olarak öfkelendiğinizde yıkıcı yöntemlere başvurmadığınızdan emin olun. Öfkenizi sağa sola bir şeyler fırlatarak değil kelimelerle ifade etmeye çalışın ve sakinleştikten sonra öfkeniz hakkında konuşmayı deneyin. “Kendimi çok sinirli hissettim, çok bunalmıştım beni anlamadığını düşündüm, sakin kalabilmek için derin derin nefes aldım vb.”

* Çocuğun öfkeli olduğu anlarda ona bağırmanız, kızmanız ve azarlamanız bu öfkeyi azaltmayacaktır. Öfkeli çocuklar çevrelerinde sakin, anlayışlı yetişkinlere ihtiyaç duyarlar. Bazen sadece dinleyin.

* Hissedilen öfke, çoğu zaman kişiye değil yaşanan duruma yöneliktir. Bunu kavramış olan çocuk öfkesini ifade ederken kırıcı cümlelerini azaltacaktır. Örneğin “Sen çok anlayışsızsın” demek yerine “Bu olayda benim hissettiklerimi önemsememen beni gerçekten sinirlendirdi” deyin. Bu anlayışı hem anlatarak hem uygulayarak çocuğunuza kazandırın.

* Çocuk öfkelendiğinde bir anda paniğe kapılıp olumlu/olumsuz tepki göstermek yerine, aralıklarla öfke kontrol yöntemlerini hatırlatarak sakinleşmesine yardım edin.

* Sakinleştikten sonra çocuğunuzla; onu öfkelendiren şeyin ne olduğu, bu durum karşısında nasıl davrandığı, bu davranışların sonuçlarının neler olduğu, bunun problemi çözmek için iyi bir yol olup olmadığı ve neyin daha iyi olabileceği üzerine konuşun.

* Çocuğunuza öfkeyi kontrol etme yöntemlerini öğretin veya birlikte öğrenin.

Çocuklarınıza Öğretebileceğiniz Bazı Öfke Kontrol Yöntemleri

Bu yöntemleri çocuğunuza “İçinde öfkeyi hissettiğin zaman zararlı şeyler yapmak yerine bu yolları deneyebilirsin, bunlar senin sakinleşmeni sağlar.” şeklinde öğretin. Öğretme sürecinde deneyebileceğiniz tüm yöntemleri uygulamalı olarak deneyin. Bu yöntemlerin temel amacı öfke anında kendisine, başkalarına ve nesnelere zarar vermeden sakinleşmeyi başarmasıdır. Davranışı tam olarak kazanana kadar çocuğunuzun öfkelendiği anlarda bu yöntemleri ona hatırlatmanız faydalı olacaktır.

* Derin derin nefes al ve 10’a kadar say.

* “DUR” de, karşındakine bu davranıştan hoşlanmadığını söyle.

* Seni öfkelendiren ortamdan uzaklaş, orada durma. (Başka odaya geç, bahçeye çık vb.)

* Ortamdan uzaklaşabileceğin bir yerde değilsen (örneğin; sınıf, otobüs vb.) kaplumbağa gibi ol. Ayaklarını karnına çek, kafanı dizlerine yaklaştır, ellerini başının üzerine koy ve sakinleşmek için bir süre kaplumbağa gibi bekle.

* Kocaman ve yumuşak bir yastık bul ve sakinleşmek için onu yumrukla.

* Yumuşak bir yastık bul, yastığı yüzüne hafifçe koy ve sakinleşmek için çığlık at.

* Bir kâğıt bul, içindeki öfkeyi bir adama dönüştürerek kâğıda çiz. Sonra o kâğıdı bir sürü küçük parçaya ayır ki öfken yok olsun.

* Birkaç parça kâğıdı buruştur ve uzağa fırlat.

* En sevdiğin şarkıyı yüksek sesle söylemeye başla.

* Öfkeni kelimelerde ifade et ve şu kalıbı kullan:

“Sen____ yaptığında, ben____ hissediyorum. Çünkü____ Benim____  ihtiyacım var.”

Örneğin;
“Sen oyuncağımı izinsiz aldığında ben çok sinirli hissediyorum. Çünkü o benim oyuncağım, oyuncağı kullanmak için izin almana ihtiyacım var.”

Bu yöntemleri çocuğunuzla birlikte geliştirilebilir, eklemeler yapabilirsiniz. Ayrıca çocuklara yönelik hazırlanmış olan kitaplardan da destek alabilirsiniz. Örneğin öfke kontrolünü resim yaparak kazandırmaya çalışan Marge Eaton Heegaard tarafından yazılmış Öfkemi Kontrol Etmeyi Öğreniyorum ve öfke kontrol yöntemlerini bir çocuğun gözünden anlatan Dagmar Geisler tarafından yazılmış Öfkemle Nasıl Başa Çıkabilirim? isimli kitaplar bu konuda çocuğunuza ve size faydalı olabilecek kitaplardan sadece ikisi.

KAYNAKÇA

Yaşar, V. (2017).  Çocuklarda Davranış Problemleri Ve Çözüm Yolları. Ankara: Ertem Basım.

Kuzucu, Y. (2013). Küçükler İçin Büyüklere: Çocuk Ve Ergen Ruh Sağlığı. Ankara: Pegem Akademi.

Heegaard, M. E. (2017) Öfkemi Kontrol Etmeyi Öğreniyorum. (Çev. Ceren Kınık) İstanbul: İletişim.

Geisler, D. (2017) Öfkemle Nasıl Başa Çıkabilirim? (Çev. Yasemin Özbek) İstanbul: Gergedan.



Bu yazı 15151 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI