Bugun...


Psk.Dan. Demet YEŞİLKÖY

facebook-paylas
BENİM HER ŞEYE GÜCÜM YETER Mİ?
Tarih: 11-02-2021 12:43:00 Güncelleme: 11-02-2021 23:47:00


Ergenlik dönemi, bilindiği üzere çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemi olmasından dolayı insan yaşamındaki en önemli dönemlerden biridir. Bu dönemde bireyin hem bedenen hem de bilişsel olarak değişimler içerisindeyken kişilik gelişimini de sağlıklı bir şekilde devam ettirmesi beklenmektedir. Bu şekilde, birkaç gelişim alanında aynı anda değişimler geçirmekte olan bireyler doğal olarak stres, kaygı ve öfke gibi duygusal tepkiler verebilmektedir.  Bu gelişimsel değişimler, ergenlik döneminin getirdiği omnipatent düşünce (benim her şeye gücüm yeter!düşüncesi) ve duygu durumlarıyla başa çıkabilmek için de riskli davranışlarda bulunabilmektedirler. Çünkü ergenlik dönemindeki bireyler bu dönemde kendilerini bir Superman gibi hissedebilmekte, dünyayı kurtarabilecek kadar güçlü olduklarını düşünebilmektedir. Yaptıkları işlerde ve davranışlardaki ihtimal dâhilindeki riskleri bu nedenle görememekte ve görseler dahi dikkate almak istemeyebilmektedirler. Bu durum, ergenlik döneminin getirdiği olağan bir sonuçtur. Fakat bu durum gençlerin bu dönemde maddi manevi zarar görmesine neden olabilmektedir.

 

 

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi Gençlik Riskli Davranış İzleme Sistemi; gençlerde ve yetişkinlerde hastalık ve ölümlere yol açan altı tip riskli davranış olduğunu bildirmiştir. Bunlar; Şiddet ve neden olduğu sorunlar, cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve riskli gebelikler, alkol ve diğer maddelerin kullanımı, sigara içme, dengesiz beslenme ve hareketsizlik gibi davranışlardır. Son zamanlarda ise teknolojinin ilerlemesi ile birlikte gençleri, riskli davranışları yerine getirilmesi gerekli görevler olarak sunan ve riskli davranışları yapmaya teşvik eden oyun ve uygulamalar da bulunmaktadır.

 

 

Riskli davranışların tek tek değil de, bir arada görülme eğiliminde olduğu ve genellikle bir yaşam biçimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Yani herhangi bir riskli davranışta bulunan bir gencin diğer riskli davranışlarda bulunma ihtimali diğerlerine oranla daha yüksektir denilebilir. Örneğin; alkol kullanan bir gencin ehliyetsiz, emniyet kemersiz araç kullanma ya da sigara kullanma veyahut riskli cinsel birliktelikte bulunma olasılığı daha yüksek görülür.

 

 

Madde kullanımı, gencin ailesi ile ilişkisinin bozulmasına ya da yasalarla başının derde girmesine yol açabilir. Ergenlik dönemindeki gencin amacı güçlü bir kimlik oluşturmak ve özgürlük ve bağımsızlığını kanıtlamaktır. Fakat bunun sonuçları hakkında bilgi sahibi olmadıkları için, özgür olmak isterken bir bağımlılığın pençesine düşebilirler. Aynı şekilde alkolizm ve sigara kullanımı için de geçerlidir. Arkadaş ortamına kabul edilmek veya hayatındaki zorluklarla başa çıkabilmek için başvurdukları bu yöntem çoğu zaman sağlıklarını bozan ve daha sonra da kurtulmak için uğraşacakları bir bataklığa dönüşebilir.

 

 

Cinsel davranışlar ise; cinsel ilişkiye başlamak, cinsel ilişki düzeyi ve riskli cinsel davranışları içerir. Bu davranışlar da istenmeyen gebelikler ve cinsel yolla bulaşan hastalıklar gibi olumsuz sonuçlara yol açabilir.

 

 

Bu dönemdeki (özellikle genç kızların) evden kaçma davranışları da riskli davranışlar arasındadır.

 

 

Şiddet de yine ergenlik dönemindeki riskli davranışlardan biridir. Araştırmalara göre bireylerarası şiddet davranışlarını açıklayabilecek tek bir etken bulunamamıştır.  Yani şiddet davranışlarında biyolojik, genetik ve çevresel pek çok faktör etkilidir. Yine araştırmalara göre ergenlik döneminde şiddet davranışları gösteren bireylerin önemli bir kısmı erişkinlikte şiddet davranışları göstermemektedir. Buna göre ergenlik dönemindeki şiddet eylemlerinin geçici durumlar olduğu sonucuna ulaşılabilir.

 

 

Ergenlik dönemindeki bir diğer riskli davranış ise güvensiz araba kullanmadır. Aşırı hız yapma, alkollü araç kullanma, trafik işaretlerine uymama, ehliyetsiz araç kullanma gibi güvenli olmayan araba kullanma davranışları gibi davranışlar da riskli araba kullanma davranışı içerisinde yer almaktadır.

 

 

Riskli Davranışlara Karşı Koruyucu Etkenler:

Gençlerin kendine güvenmelerine yardımcı olmak

Okulu sevdirme ve okul dışı etkinliklere katılımlarını artırmak

Dini inançları koruyucu etken olarak kullanmak

Üreme sağlığı ve cinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak

Cinsel ilişkiyi normal bir davranış olarak görme, tabulaştırmama

Gençlere sorunlardan ya da evden kaçmanın çözüm yolu olmadığı hatta sorunları daha da büyüteceğini anlatmak

Madde kullanımını reddetme becerisine sahip olmalarına yardımcı olmak

Güçlü aile bağları kurmalarına yardımcı olmak

Karar verme becerisi ve problem çözme becerilerini kazandırmak, akran desteği sağlamak

Şiddetin bir eğlence aracı ve problem çözme aracı olmadığına ilişkin farkındalıklarını artırmak

Boş zamanlarını geçirebilecekleri sportif faaliyetlerde bulunabilecekleri tesisleri artırmak

Yeni hobiler edinebilmelerini desteklemek, olanak sağlamak

Gençleri medyadaki şiddet içerikleri ile ilgili bilinçlendirmek

Medyanın duyarlılığı ve yasal düzenlemeleri desteklemek

 

 

 

 

 

       KAYNAKÇA

Alikaşifoğlu, M., & Bilimdalı, A. (2008). Ergenlerde Davranışsal Sorunlar. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri, Adolesan Sağlığı II, Sempozyum Dizisi. 2008, 63, 55-59

 

 

M.Siyez, D., Aysan, F. (2007). Ergenlerde riskli araba kullanma davranışını yordayan psiko-sosyal değişkenlerin değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi.2007, 21, 1-10.

 

 

Mahalik, J. R., Levine Coley, R., McPherran Lombardi, C., Doyle Lynch, A., Markowitz, A. J., & Jaffee, S. R. (2013). Changes in health risk behaviors for males and females from early adolescence through early adulthood. Health Psychology. 2013, 32(6), 685-94

 

 

Karayağız M. G,  Aygün Ö.(2017). Ergenlerin riskli sağlık davranışlarının ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2017, 10 (4), 242-250.

 



Bu yazı 221 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI