Bugun...


Psk.Dan. Bilge İLERİ

facebook-paylas
BİPOLAR BOZUKLUK
Tarih: 03-01-2021 19:07:00 Güncelleme: 13-01-2021 19:06:00


Bipolar bozukluk (BB) klasik tanımıyla, depresif ve manik ya da hipomanik dönemlerin olduğu, dönemler arası tamamen normal olan ya da minimal belirti düzeyleriyle beraber olduğu düşünülen, yüksek mortalite, morbidite ve hemen her alanda işlev kaybına yol açtığı bilinen ciddi bir ruhsal bozukluktur. Geçmişte yaşam boyu sıklığı %1 olarak varsayılan ancak, son yıllarda bir spektrum olarak düşünüldüğünde %5 oranlarında görüldüğü tahmin edilen Bipolar bozukluk oldukça önemli bir sağlık sorunu olup, ciddi sosyal ve ekonomik sonuçlar doğurmaktadır.

 

 

Tanımı: Bipolar bozukluk belli bir düzen olmaksızın yineleyen mani, hipomani, depresyon ya da karma görünümlü duygudurum dönemleri ile karakterize, kronik seyirli, mesleki, ailesel ve sosyal alanlarda işlevsellikte belirgin bozulmaya yol açan bir duygudurum bozukluğudur.

 

 

Bipolar bozukluk iki ayrı dönemleriyle karakterize bir ruhsal bozukluktur. Bu hastalık dönemlerinden bir tanesinde taşkınlık (mani), diğerinde ise çökkünlük (depresyon) bulunmaktadır. Birbirlerine zıt gibi görünen bu iki hastalık dönemi yatışma ve alevlenmelerle seyreder. Hastalık dönemleri dışında ise hasta hemen hemen tamamen normale döner. Bazı hastalarda ise günlük yaşamı kısman etkileyen kalıntı belirtiler görülmekle birlikte, hastalar düzelir.

 

 

Hastalık dönemlerini ele alacak olursak, mani veya taşkınlık dönemleri duygudurumun en çok yükseldiği, aşırı coşkulu bir dönemdir. Bu süreçte;

-Uyku problemleri (uyku ihtiyacında azalma)

-Oldukça yükselmiş (öforik) duygudurum

-Artmış enerji, etkinlikler ve yerinde duramama hali

-Konsantrasyonda azalma

-Cinsel istek artışı

-Çok para harcama

-Kişinin kendi kabiliyeti konusunda gerçek olmayan inanışlara sahip olması

-Yargılama kapasitesinde azalma

-Düşünme ve konuşma içeriğinde artış

-Tahrik edici, uygun olmayan davranışlarda artış

-Alkol ve madde kullanımında artış

 

 

Mani belirtilerinin üç veya daha fazlasının her gün görülmesi ve bir hafta veya daha fazla sürmesi gerekmektedir. Mani dönemi ani başlar ve tedavi edilmezse haftalarca sürebilir. Kişi genelde mani dönemi yaşarken hasta olduğunu fark etmez ya da tedaviyi reddetme eğilimindedir.

 

 

Manik atağın başlangıcında ya da bağımsız bir atak olarak da görülebilen bir diğer durum da hipomanidir. Hipomani fazı, üretkenliğin arttığı ancak manik belirtilerin daha hafif olduğu bir dönemdir.  Hipomani fazında belirtiler genellikle kişinin okul, iş ve sosyal çevresiyle bağlarını etkilemeyecek derece görülürler.

 

 

Depresif veya çökkünlük döneminde ise ;

-Umutsuz ve karamsar olma

-Üzgün endişeli ve mutsuz hissetme

-Yaşamdan zevk alamama

-Enerji azlığı

-Unutkanlık

-Konsantrasyon güçlüğü

-Değersizlik hissi

-İştah değişikliği; kilo kaybı ya da kilo alımı

-Fazla uyuma, uykuya dalmakta güçlük çekme, geceleri sık uyanma

-Çaresizlik ve değersizlik hisleri

-Ölüm ya da intihar düşünceleri

 

 

Depresyon döneminde de, en az beş belirtinin iki hafta ya da daha uzun sürmesi beklenir. Depresif ve manik atakların yoğun yaşandığı durumlarda da halüsinasyon ve hezeyan gibi psikotik belirtiler de görülebilmektedir.

 

 

Tedavi Süreci

 

 

BB yaygınlığı ve yarattığı işlevsel yıkımın büyüklüğü açısından tedavisi konusunda üstünde önemle durulması gereken bir ruhsal bozukluktur. BB tanısı olan hastaların yaklaşık %10 ile 20’si özkıyım girişimi sonucunda ölmektedir (56). Tedavi için kullanılan ilaçların yan etkilerinden kaynaklanan organ sistemlerindeki hasarların dolaylı olarak yol açabileceği tıbbi sorunlar ve hatta ölümler hesaba katıldığında bu önem daha iyi anlaşılabilir. Bu bağlamda doğru planlanmış ve entegrasyonu sağlanmış akut sağaltım, sürdürüm sağaltımı ve koruyucu sağaltım programları hayat kurtarıcı olabilmektedir. Bir saha çalışması BB olan hastaların yaklaşık %40’ının hiç tedavi almadığını göstermiştir. Sağaltımın temel ilkeleri şunlardır:

 

 

1) Hastalığın kesin tanısını koyup tedaviye temel hazırlama

 

 

2) Epizodun klinik görünümüne göre hastanede yatırarak ya da ayaktan yoğun biçimde tedavi etme gibi seçenekler konusunda karar verme

 

 

3) Genel güvenliği ya da özkıyım risklerini değerlendirme, gerekirse 3. kişi ya da kurumlardan bilgi alıp öyküyü derinleştirme

 

 

4) Hastayla terapötik ilişkiyi sağlama ve sürdürme

 

 

5) Hasta ve ailesini eğitme

 

 

6) Hem akut dönemin sağaltımının hem de koruyucu dönemin sağaltımın üzerine, birini diğerinden daha önemli görmeden, odaklanma

 

 

7) Hem geriye dönük hem ileriye dönük hastalık çizelgesi çıkarma

 

 

8)İşlevsellikteki bozulmayı değerlendirme ve düzeltme

 

 

Günümüzde psikiyatrik sorunların varlığı dikkat çekecek ölçüde artmıştır. Bu hem bireysel hem de toplumsal boyutta, önemli bir halk sağlığı problemi haline gelmiştir. Tıbbi yardım için başvuran hastaların dörtte üçünde müdahaleyi gerektirecek düzeyde psikiyatrik sorun bulunmaktadır. Psikiyatrik bozukluklar içinde en sık görülenlerinden biri bipolar bozukluk tedavi edilmediğinde önemli yeti yitimine neden olan ruhsal bozukluklarının başında gelmektedir. Yıllarca önce ilk kez ülkemiz coğrafyasında tanımlanan bipolar bozukluğu erken tanımak, akut dönem ve sürdürüm tedavisi konusunda tüm sağlık çalışanlarının duyarlı olmasının önemi açıktır. Bu sayede hastaların tedavi uyumu, yaşam kalitesi ve sosyal işlevi artacaktır.

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

 

Eroğlu Zengin M, Özpoyraz N. Bipolar bozuklukta koruyucu tedavi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Current Approaches in Psychiatry 2010; 2(2):206-36.

Maj M, Akiskal HS, Lopez-Ibor JJ, Sartorius N. Bipolar Disorders. West Sussex, UK, Wiley, 2002.

Yeloğlu ÇH, Hocaoğlu Ç. Önemli Bir Ruh Sağlığı Sorunu: Bipolar Bozukluk. Mustafa Kemal Üniv Tıp Dergisi 2017; 8(30): 41-54

https://www.psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/22/bipolar-bozukluk-ikiuclu-bozukluk-manik-depresif-hastalik

https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/bipolar-nedir-bipolar-bozukluk-belirtileri-nelerdir

 



Bu yazı 260 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI