Bugun...


Psk.Dan. Barış KARATAŞ

facebook-paylas
ÇÖZÜLEMEYEN BİLMECE; İNSAN
Tarih: 20-01-2020 00:45:00 Güncelleme: 20-01-2020 00:45:00


‘’Homo non intelligendo fit omnia’’

(İnsan ne olduğunu anlamadan insan olmuştur).

Latin atasözü

 

Öncelikle insan gibi bir fenomenin tanımını yapabilmek için tarih öncesinden başlayıp günümüze kadar geldiği bu süreçte nasıl ilerleyip gelişim gösterdiği, neleri etkileyip nelerden etkilendiği üzerinde durulmalıdır. Bu da yıllarımızı alacak bir bilimsel çalışma gerektirdiğinden şu durumda pek de mümkün görünmüyor. Baktığımız zaman tarih boyunca felsefe, pozitif bilimler veyahut sosyal bilimler tarafından  birçok tanımı yapılmıştır. Ve araçtan tutun da hayvana kadar birçok kategoride sınıflandırılmış ve tanımlanmıştır. Bu da diğer canlılardan ayrı bir yanı olup bir kalıba oturtulamamasından kaynaklanmaktadır. Bir aslan ‘’kedigillerin en büyük üyesi olup ormanların kralı olarak bilinir’’ şeklinde tanımlanabilir ve bu herkesin de hemfikir olabileceği bir ifadedir. Fakat aynı şeyi insan için söylemek pek de mümkün değil. Bunun en önemli sebebi de bütün bir türü kapsayıcı içgüdülere sahip olmamasıdır.  Bugüne baktığımızda yapılmış en isabetli tanım (kanımca) Aristoteles’in ‘’İnsan düşünen canlıdır’’ tanımıdır. Çünkü öyle alelade yapılmış bir tanım değildir. Nitekim düşünmek özsel bir nitelik olup sadece insana ait bir yetidir.  Ve öyle bir yetidir ki Aristoteles’ten çok zaman sonra Descartes da ‘’Cogito, ergo sum’’ (Düşünüyorum o halde varım) diyecek ve varlığını bu eylemle kanıtlama çabasına girecektir.

 İnsanın ne olduğu konusunda hemen her disiplinin söyleyecek bir şeyleri muhakkak vardır fakat esas soru insanın ne olmadığıdır. Dünyanın dışında başka gezegenler canlılar olmadığı biliniyor ve insan uzayın efendisi kabul ediliyordu. Ta ki teleskobun icat edilip, rasathanelerin de kurulmasıyla birlikte başka gezegenlerin keşfedilmesine kadar. Bu da insanın uzayın efendisi olmadığı gerçeğini bize gösterdi. Daha sonra 19. yy.da Darwin evrim teorisine birçok katkıda bulunmuş ve  insanın da (doğal seçilim yoluyla) birçok atadan geldiğini kanıtlayan ciddi kanıtlar sunmuştur. Bu da bize insanın canlıların da efendisi olmadığını gösterdi. Ve son olarak Freud bilinçdışı diye bir kavram ortaya atarak insanın kendisinin de efendisi olmadığını yani aklın arkasında onu yönlendiren bir güce, bir akıl dışılığa işaret etti ve adına da Bilinçdışı dedi. İnsanın, uzayın ve canlıların efendisi olmadığı konusunda herkes hemfikir durumda fakat son durum için aynı şeyi söylemek pek mümkün değil gibi görünüyor. Zira psikoloji bilimi içerisinde bu görüşe tamamen karşıt görüşler de yer almaktadır. Ve bu görüş ve önermeler de çeşitli deney çalışmalarıyla da desteklenmiştir. Peki bilinçdışı mümkün mü ve gerçekten böyle bir şey var mı ? Belki insanlar için böyle bir şey söz konusu değildir. Belki de davranışçıların dediği gibi Pavlov’un deney hayvanlarından ibaretizdir ve sadece etki-tepki gibi basit bir mekanizma ile varlığını sürdüren canlılarızdır. Aslında  bu noktada durumu biraz daha derinleştirmemiz gerekiyor. Bilinçdışı var mı ? sorusunu biraz daha dönüştürüp şunu da sormamız gerekecek: ‘’ Eğer bilinçdışı varsa, hangi koşullarda mümkündür ve bunun ne gibi sonuçları olacaktır’’.

Bireyin davranışlarını etkileyen temel   motivasyonlar (cinsellik ve agresyonlar) bilinçdışında bastırılmış ve zamanı gelince tekrar kullanılıp simgesele dökülmek üzere bekletilmektedir. Bu durumda bilinçdışını kabul ettiğiniz anda aynı zamanda insanın sanıldığı kadar masum olmadığı gerçeği de bu kabul durumuna eşlik edecektir zira orası tamamen bastırılmış istek ve arzularla doludur.  Eğer davranışlarımız (biz farkında olmadan) bilinçdışı tarafından şekillendiriliyor ise irade, özgürlük gibi kavramlar da geçerliliğini yitirecektir. Ve insanlar giderek davranışlarının sorumluluklarını da almamaya başlayacaktır. Çünkü özgürlük yoksa irade yoktur, irade yoksa sorumluluk da yoktur. Çünkü sorumluluk bireyin özgür bir şekilde iradesini kullanabilmesiyle mümkündür.



Bu yazı 342 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI