Bugun...


Psk.Dan. Aslı ŞENCAN

facebook-paylas
SÜRÜ PSİKOLOJİSİ
Tarih: 11-02-2021 12:54:00 Güncelleme: 11-02-2021 12:54:00


"Düşünmek, zor bir sanattır. Bu sebeple çoğunluk sürüyü takip eder."

-Carl Gustav Jung

 

 

En basit tanımıyla topluluğa uymak anlamına gelen sürü psikolojisi, sırf insanların çoğu doğru olduğunu düşünüyor diye bir şeyin doğru olduğuna inanmaktır. Psikoloji bilimine göre sürü psikolojisi; bir yığın kurallar diziniyle temellenmiş belirli inançların, bir grup veya topluluğun insanları arasında yayılmasına verilen addır.

 

 

"Sürü psikolojisi" (bandwagon effect) terimi bilinçli olarak ilk kez Kuzey Amerikalı aktör Dan Rice tarafından 1845 yılında kullanılmıştır. O yılın başkanlık seçimi kampanyası boyunca Rice, bando arabası (bandwagon) kullanarak politik turlara katılmıştır. Bando arabası coşkulu müziklerle turlara çıkmış ve "herkesin olduğu yere gelin" gibi bir manaya gelecek şekilde "bandoya katıl" sloganıyla insanları desteklediği siyasetçiye oy vermeye davet etmiştir. Böylece Rice, elde ettiği popülerlik sayesinde desteklediği başkan adayı Zachary Taylor’ın seçimlerde zaferi elde etmesine yardımcı olmuştur. Bu yüzden bizdeki sürü psikolojisi kavramı, İngilizcede “Bandwagon Effect” (Bando Arabası Etkisi) olarak tabir edilmektedir. Bu dönemde, böyle bir terimin halihazırda kalabalık olan kitleleri daha da kalabalıklaştırmak için çok etkili olduğu anlaşılmıştır.

 

 

Başkalarının eylemlerini veya inançlarını takip etme eğiliminin, yani sürü psikolojisinin nasıl ortaya çıktığıyla ilgili iki görüş vardır. İlk görüş insanların doğrudan başkalarıyla uyumlu olmayı tercih etmelerinin sonucunda sürü psikolojisinin oluştuğudur. Diğer görüş ise insanların bilgileri başkalarından öğrenmesiyle sürü psikolojisine dahil olduğudur. Her iki açıklama da psikolojik deneylerde uydumculuk eğilimine kanıt olarak kullanılmıştır.

 

 

İnsanın birisini bir şey yaparken seyretmesi, kişinin o şeyi yapmış olması gibi algılamasına neden olur. Bunun gerçekleşmesini sağlayan, insanın beynindeki ayna nöronlardır. Sürü psikolojisinin temel nedeninin ayna nöronlar olduğunu iddia eden bilim insanları vardır. Bu bilim insanlarına göre bir gruba ait olup onay almak insana güven verir. Bir çevreye yeni giren hemen herkes, çok kısa sürede o çevrenin giyim tarzını hemen çözer ve hızla gruba benzemeye başlar. Hemen herkes, önem verdiği insanların ne düşündüğünü öğrenmek için çaba harcar ve kendi düşüncelerini gözden geçirerek şekillendirir. Farkına varsa da varmasa da insan, ait olduğu veya ait olmak istediği gruba uyum sağlamak için görüşlerini, düşüncelerini, davranışlarını değiştirir.

 

 

Yapılan bir deneyde, bir asansörde bulunan üç kişi (bu kişiler deneyin gerçekleşmesi için rol yapan kişilerdir) sırtlarını asansörün kapısına dönerler. Asansöre giren başka bir kişi ise, bunun bir deney olduǧunu bilmeksizin, diǧerlerini taklit ederek asansöre sırtını döner. Deney defalarca tekrarlanmasına karşın, asansöre giren insanlar çoğunluǧun davranışlarını taklit ederler. Bu deney sürü psikolojisini iyi anlatan bilimsel deneylerden birisidir.

 

 

İnsanların topluluğa uymasının en büyük sebeplerinden birisi, "yalnızlık korkusu"dur. Eğer kararlarımız tam olarak mantıklı temellerde değilse, yalnız kalmamak adına gözümüz kapalı olarak diğerlerini takip etmeye yöneliriz. Çoğunluğa eşlik eden bireylerde, kolektif katılım ve çoğunlukçu kabullerin inançları daha ağır basmaktadır. Bu davranış, çoğunluk düşüncesinin yanlış olduğu bilinse bile gerçekleştirilir.

 

 

Ekonomistlere göre, bireyler başkalarından öğrendikleri bilgilere dayanarak rasyonel seçimler yaptığında, kendi bildiklerini görmezden gelip diğerlerinin davranışlarını takip etmeye eğilimlidir. Bir ürün ya da fenomenin popülaritesinin artması, daha fazla insanı da sürünün parçası olmaya teşvik etmektedir. Politika, ekonomi, spor ve sanat alanında sürü psikolojisinin örnekleri sıkça görülmektedir. Örneğin; bir müzik türü veya bir sanatçı ne kadar çok kişi tarafından dinlenmeye başlanırsa, tek bir bireyin de aynı davranışı gösterme olasılığı artmaktadır. Birçok sosyal paylaşım sitesi olması rağmen en fazla kullanılan siteler yeni kişilerce de daha çabuk benimsenenlerdir. Sürü psikolojisi, moda trendlerini de açıklamaktadır. Çoğu insan belli bir giyim tarzını sırf çoğunluk benimsiyor diye kabullenmektedir.

 

 

Özellikle seçim dönemlerinde sıklıkla sürü psikolojisinden faydalanılmaktadır. İnsanlar, yapılan anket için kullanılan platformu veya öne sürülenlerin meşru olup olmadığını bilmeseler de anketlerde önde giden adayın en iyi aday olduğuna inanmaya başlamaktadırlar.

 

 

Çevre ya da daha geniş anlamıyla toplum, davranışlarımız ve düşüncelerimiz üzerinde sandıǧımızdan çok daha belirleyicidir. Çoǧu zaman davranışlarımızı, çevrenin tepkisine göre kısıtlar ya da çevrenin tepkisini alabilecek davranışlar içerisine girmekten kaçınırız. Örneǧin Türk toplumunda yerleşik olan “el alem” diye bir gerçeklik vardır. “El alem” olarak nitelenen bireyin içinde yaşadıǧı özellikle yakın çevresidir. Kişi, davranışları nedeniyle önce aile içinde kısıtlanmaya başlar, ve ailenin diǧer üyeleri o kişiye, “Bunu yaparsan el alem ne der?” diye sorarak, onu baskı altına alırlar. Bu anlayış, bütün davranışları çevre süzgecinden geçirir ve çevrenin onaylamayacaǧı davranışları yapmaktan çekinerek, sürünün içinde hareket etmeye gayret eder. Bu yüzden yanlış olduǧunu bilse bile yanlış yolda ilerler, belki de otomatik olarak bilinçaltı tarafından sürüyü takip edebileceǧi yolda ilerler.

 

 

 

 

KAYNAKÇA

 

Sürü psikolojsi. (2020, 15 Ekim). Erişim adresi: https://tr.wikipedia.org/wiki/S%C3%BCr%C3%BC_psikolojisi#:~:text=S%C3%BCr%C3%BC%20psikolojisi%2C%20bir%20inanca%2C%20fikre,bir%20%C5%9Fekilde%20ak%C4%B1ma%20dahil%20olur

 

Sürü Psikolojisi: Bir Beyin Uyuşukluğu. (2018). Erişim adresi: https://www.kreatifbiri.com/suru-psikolojisi-bir-beyin-uyusuklugu/

 

Sürü Psikolojisi (Bandwagon Effect) Nedir?. Erişim adresi: https://www.bilgiustam.com/suru-psikolojisi-bandwagon-effect-nedir/

 

Sürü Psikolojisi: Çoğunluğu Takip Etmek. (2018, 13 Temmuz). Erişim adresi: https://aklinizikesfedin.com/suru-psikolojisi-cogunlugu-takip-etmek/

 

Sürü Psikolojisi: Neden Sürüye Katılmayı Tercih Ederiz?. (2017, 18 Mart). Erişim adresi: https://dunyalilar.org/67943.html/

 

Sürü Psikolojisi Nedir?. (2016, 4 Ağustos). Erişim adresi: https://www.psikologankara.net/suru-psikolojisi-nedir.html



Bu yazı 299 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI