Bugun...


Eda Selin ŞAHİN

facebook-paylas
ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ ve HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU
Tarih: 26-11-2021 18:46:00 Güncelleme: 26-11-2021 18:46:00


Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), çoğunlukla çocuk ve ergenlerde görülen nöro-psikiyatrik bir bozukluk olarak bilinmektedir. Ancak son yıllarda yapılan çalışmalara bakıldığında Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, tüm toplumlarda görülebilen ve bu sorunu yaşayanların neredeyse yarısından fazlasında yetişkinlik döneminde de varlığını devam ettiren, hayata, kişilerarası ilişkilere ve okul/iş yaşamına yansıyarak bireyi rahatsız eden bir bozukluk olduğu görülmüştür. Hatta bu bozukluğun çocukluktan erişkinliğe kadar devam ettiği ve çocukluk yıllarında hiç tanı konmamış bireylere, erişkinliklerinde DEHB tanısı konduğu görülmüştür (Baltacı,2020). DEHB görülme sıklığı çocukluk döneminde %8, ergenlikte %6 ve erişkinlikte %4’tür.  Erişkin DEHB’nun cinsiyetlere göre dağılımının incelendiği bir araştırmada kadınlarda daha sık DEHB görüldüğü sonucuna varılmıştır. Kadınların çocukluk çağlarından itibaren olumsuz geri bildirimleri içselleştirme, özür dileme, uyum sağlamaya çalışma, suçu üzerine alma ve kavga etmeme eğilimine sahip olmalarının DEHB’nu tetiklediği de bir başka araştırma sonucunda ortaya konmuştur. Ancak başka bir araştırmada her iki cinsiyeti de aynı oranda etkilediği görüşü sunulmuştur. 

 

 

DEHB'da dikkatin kolayca dağılması, dürtüsellik ve hareketlilikte artış gözlemlenmektedir (akt. Özmen, 2020) .  Tüm bu belirtiler kişinin yaşamını olumsuz olarak etkilemekte ve DEHB tanısı konmaktadır. Normal bireylerde de zaman zaman görülebilen bu belirtiler DEHB tanısı almış bireylerin tüm hayatını etkileyebilecek nitelikte olması yönü ile farklılık göstermektedir.

 

 

Erişkin DEHB belirtilerine bakıldığında (Baltacı, 2020):

-Yapılan işleri gözden kaçırma ve buna bağlı olarak sıklıkla hatalar yapma

- Uzun süreli dikkat gerektiren işlerde başarılı olamama

- Eşyaları koyduğu yeri anımsayamama

- Çevreden gelen en ufak seste dahi dikkatin kolaylıkla dağılması,

- Bulunulan ortamda uzun süre aynı şekilde oturamama

- Yoğun bir enerji ve buna bağlı olarak sürekli olarak hareket etme isteği

- İkili ilişkilerde karşıdakinin sözünü bitirmesine izin vermeden konuşmaya başlama gibi beliritler ile kendini gösterdiği görülmektedir.

 

 

Bunların yanı sıra yapılan araştırmalar DEHB tanısı konmuş bireylerin düşük benlik saygısı ve düşük öz-yeterlik algısına sahip olduklarını göstermektedir (Newark, P. E., Elsässer, M. & Stieglitz, R. D. ,2012; akt. Özmen,2020).  Yapılan başka bir araştırmada, DEHB'nun okul ve iş hayatındaki başarıları da olumsuz olarak etkileyebileceği ve buna bağlı olarak benlik saygısını azaltabileceği, kişilerarası ilişkilere zarar vererek hayat kalitesini önemli seviyede düşüreceği vurgulanmaktadır (akt. Özmen, 2020). Hem bilişsel hem de sosyal hayatı olumsuz olarak etkileyen DEHB'na eşlik eden diğer bozukluklara dair yapılan çalışmalar ise erişkin DEHB'nun özellikle madde bağımlılığı için önemli bir risk faktörü olduğunu vurgulamaktadır (akt. Özmen, 2020). Ayrıca duygu-durum bozuklukları, depresyon ve kaygı ile sosyal kaygı bozukluğu da eşlik eden diğer bozukluklar arasında yer almaktadır (Ahmetoğlu ve diğ., 2017; Koyuncu ve Binbay, 2014). Uyku bozuklukları da DEHB’na eşlik eden bozukluklardandır.

 

 

Erişkin DEHB, çocuk DEHB’na göre oldukça karmaşık olması nedeniyle daha kapsamlı tedavi yaklaşımları kullanılmaktadır. Nöro-biyolojik temeli olan DEHB’nun tedavisinde ilaçlar bütüncül tedavinin temelini oluşturmaktadır. İlaç tedavisine başlanmasının ardından sıra sorun odaklı, yapılandırılış bilişsel davranışçı terapiye gelir.  Genel olarak duygu, düşünce ve davranış üçgeninden oluşan bilişsel davranışçı terapi yaklaşımı, bireyin davranışlarını, duygularını, ikili ilişkilerini ve kendini nasıl değerlendirdiğini görmeyi sağlar. Genel olarak bu belirtilere sahip olanların vakit kaybetmeden bir ruh sağlığı uzmanına başvurması gerekmektedir.

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Ahmetoğlu, E., Görmez, V., Coşkun, M., Öztürk, M. ve Coşkun Ögeyik, M. (2017). Öğretmen adaylarında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ve sosyal kaygı bozukluğunun yaygınlığı ve komorbiditesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7 (1), 96-103.

 Baltacı B., Üniversite Öğrencilerinde Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğunun (Dehb) Uyku Bozukluklarıyla İlişkisi (Yüksek Lisans Tezi), 2020

Özmen Kaymak S.,  Yetişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Eğitiminin Etkisi

Tek Denekli Bir Çalışma,  YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi (YYU Journal of Education Faculty), 2020; 17(1):200-230,



Bu yazı 1439 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI