Bugun...



Spot Işıklarının Altında Bir Yıldız: Histrionik Kişilik…

Histrionik kişilik bozukluğu genellikle halk arasında pek bilinmeyen bir kişilik örüntüsüdür. Histrionik kişiler ilgi odağı olmaları gerektiği ya da başkalarının takdirini kazanmaları gerektiğine ilişkin inanca sahiptir. Bu yüzden ilgi çekmeye yönelik davranışlar sergilerler. Bu kimseler yakınlık kurmaya yönelik yoğun çaba içerisinde olsalar da insan ilişkileri genellikle yüzeyseldir. Kimlik duyguları zayıftır ve bulundukları ortama uyum sağlamak için ortamın beklentilerine göre davranmaktadırlar. (Burhanoğlu, 2019)

facebook-paylas
Güncelleme: 09-12-2019 23:11:45 Tarih: 09-12-2019 21:54

Spot Işıklarının Altında Bir Yıldız: Histrionik Kişilik…

 

Histrionik kişilik bozukluğu genellikle halk arasında pek bilinmeyen bir kişilik örüntüsüdür. Histrionik kişiler ilgi odağı olmaları gerektiği ya da başkalarının takdirini kazanmaları gerektiğine ilişkin inanca sahiptir. Bu yüzden ilgi çekmeye yönelik davranışlar sergilerler. Bu kimseler yakınlık kurmaya yönelik yoğun çaba içerisinde olsalar da insan ilişkileri genellikle yüzeyseldir. Kimlik duyguları zayıftır ve bulundukları ortama uyum sağlamak için ortamın beklentilerine göre davranmaktadırlar. (Burhanoğlu, 2019)

Histrionik kişilik bozukluğu olan kişiler dramatik, renkli özellikleri olan, kolay heyecanlanan, dışa dönük ve duygusal davranışlar gösterirler. Bu kişilerde aşırı derecede başkalarının dikkatini çekme, duygu ve düşüncelerini abartma, aşırı onay ve övgü bekleme, giyim ve davranışlarında baştan çıkarıcı davranma özellikleri vardır. Bağımlılık ihtiyaçları yoğundur, ilişkilerinde yüzeyseldirler, gerçek duygularını ifade edemezler ve kolay aldanırlar. İstekleri gerçekleşmediğinde ve hayal kırıklığına uğradıklarında huysuzluk, ağlama krizleri ve diğerlerini suçlama davranışları gösterirler. Toplumda görülme oranı %2-3’dür. (EREN, 2010)

Histrionik kişiler yüksek enerjili, duygularını aşırı ifade eden ve detaydan yoksun konuşma tarzları olan kişilerdir. Bir işe büyük bir coşku ve heves ile başlasalar da çabuk sıkılırlar. Etkileyici görünebilmek için hem çok zaman hem de büyük paralar harcayabilirler. Baştan çıkarıcılık görünümlerinin yanı sıra davranışlarında da kendini göstermektedir. Baştan çıkarıcı davranışlar Histrioniklerin istedikleri ilgiyi elde etmeye yarayan bir tür manipülatif davranıştır. (Burhanoğlu, 2019)

Bir tiyatro sahnesinde spot ışıkları nasıl başrolü gösterirse histrionikler de girdikleri ortamlarda spot ışıklarının onların üstünde olmasını ister ve beklerler. Ruhsal tedaviye karşı çıkmazlar ve genellikle işlevsellikleri yüksektir.  

 

Histrionik Kişilik Bozukluğunun DSM-V Tanı Kriterleri

 “Aşağıdakilerden beşi ya da daha çoğu ile belirtili, erken erişkinlikte başlayan ve değişik bağlamlarda ortaya çıkan, aşırı duygusallık ve ilgi çekme arayışı ile giden yaygın bir örüntü:

*İlgi odağı olmadığı durumlarda rahatsız olur.
*Başkalarıyla olan etkileşimleri, cinsel yönden, ayartıcı, kışkırtıcı ya da baştan çıkarıcı, uygunsuz davranışlarla belirlidir.

*Birden değişen yüzeysel duygular gösterir.

*İlgi çekmek için sürekli olarak dış görünümünü kullanır.
*Gereğinden çok etkilemeye yönelik ve ayrıntıdan yoksun bir konuşma biçimi vardır.

*Yapmacık davranır, gösteriş yapar ve duygularını abartılı gösterir.
*Kolay etki altında kalır.
*İlişkilerin olduğundan daha yakın olması gerektiğini düşünür.

Histrionik kişilik özelliği olanların savunma mekanizmaları olarak inkar, somatizasyon, konversiyon, yalıtma, dışsallaştırma, duygusallık, gerileme, düş ve fantezi kurmayı kullanırlar.  

Histionik Kişilik Bozukluğu hep aynı şekilde görülmez. Çeşitli farklılıklar bulunmaktadır. Bu alt tipler şunlardır;

 

Teatral Histrionik; içinde bulundukları topluluğun norm ve beklentilerine göre davranmakta ve dış görünüşlerine büyük önem vermektedir. Kadınlarda kıyafet ve aksesuar düşkünlüğü erkeklerde ise fiziksel gücü ön plana çıkarması bakımından vücut geliştirmeye düşkünlük olarak görülebilir.

 

Çocuksu Histrionik; ses tonu ve bakışları çocuksudur.  Başkalarına yoğun bir bağımlılık duygusu hissetmekte ve bu yüzden çevresinde insanları tutabilmek için cinselliği kullanmaktadır. Sevilmediğinden ve kendisine adil davranılmadığından yakınır.

 

Canlı-Neşeli Histrionik; yüksek enerjilidir ve etrafa neşe saçmaktadır. Düşünceleri oldukça yüzeysel, davranışları ise dürtüseldir. Davranışlarının ileride ne gibi sonuçlar doğuracağını hesaba katmadan hareket etmektedir. Canlı ve neşeli olmaları satış elemanlığı gibi bazı mesleklerde avantaj sağlasa da dürtüsellikleri başladıkları bir işi bitirebilme konusunda büyük bir handikap oluşturmaktadır.

 

Yatıştırıcı Histrionik; uzlaşmacı davranışlar ve iyi niyet karakteristik özelliklerine sahiptir. Başkalarıyla iyi geçinebilmek adına kendi isteklerinden kolayca vazgeçebilmektedir. Uyumlu davranışlarla başkalarından takdir kazanır ve bu sayede sevilmeme ve yetersizlik hissinin önüne geçmiş olur.

 

Çalkantılı Histrionik; duyguları çabuk değişir, depresiftir, eleştiriye tahammüllü düşüktür ve çabuk öfkelenir. İlgiden yoksun kalmaya tahammül edemezler. İlgi elde edebilmek için sağlıkla ilgili yakınmaları olabilmektedir.

 

Samimi Olmayan Histrionik; İnsanlarla çabuk yakınlık kurabilirler. Kurdukları yakınlıklarla görev ve sorumluluklardan kurtulmayı amaçlarlar. Psikopati düzeyi yüksek olanlar yakınlık kurdukları kişilerin zayıf noktalarını araştırmaktadır. İyi niyetli ve yardımsever gibi görünseler de yapmacık ve manipülatiftirler.

 

Histrionikler detaylı düşünmeden duygularına göre hareket ettikleri için dikotomik düşünce, olayları ya çok iyi ya da çok kötü olarak iki farklı uçta yorumladıklarından dolayı reddedilme durumunda daima reddedileceklerine ilişkin aşırı genelleme, kendilerini yetersiz hissetmeleri onlar için gerçekten öyle olmaları gerektiği anlamındadır yani duygusal akıl yürütme gibi bilişsel çarpıtmaları vardır. Histrionik kişilik yapısında diğer kişilik bozukluklarından da bazı özellikler gözlenebilmektedir. Kadınlarda borderline kişilik, erkeklerde ise narsisistik kişilikle ortak küme belirtiler daha fazladır. Bu kimselerde psikiyatrik ek tanı olarak depresyon, anksiyete, dissosiyatif bozukluklar, alkol ve madde kullanımı, cinsel sorunlar, evlilik sorunları, bipolar bozukluk gözlenebilir. (Burhanoğlu, 2019)

 

Dış uyaranların isteklerine göre düşünme, ayrıntılara ve etkilenme derecesine göre değişen tepkiler verme;

Histrionik kişilik bozukluğunun kadınlarda daha çok görülmesinin sebepleri hakkında farklı açıklamalar bulunmaktadır. Ancak en çok öngörülen açıklama, histrioniğin küçük bir çocukken edindiği anne baba örüntüsüdür. Bir histrioniğin prototipi; babalarının üstüne titreyip el üstünde tuttuğu biricik kız çocuklarıdır. Küçük kız esirgenme ve bakımın güçlü bir erkekten sağlandığını, dahası bu kaynaklara erişmenin ‘sevimlilik’ ile mümkün olduğunu öğrenir. Hele bir de babası küçük kızına annesine olduğundan daha fazla ilgi göstererek, anneyle dalga geçiyorsa, Freud’a göre kızların kendilerini anneleriyle yarışta gördükleri bu dönemdeki izlenimleri, diğer tüm kadınların beceriksiz ve bayağı olduğudur. Babanın dikkatini çekmek için küçükken kullanılan dramatik teşhircilik ve flörtçü davranışlar histrionik rahatsızlığın temelini oluşturmaktadır.

Histrionik kişilik bozukluğu semptomları yaşlandıkça azalma göstermektedir. Bunun ana sebebi olarak rahatsızlığın bir yandan da enerjik olmayı gerektirmesi gösterilebilir.

Öncelikle Histrionik kişilik bozukluğu ile birlikte görülebilen ya da benzer taraflar gösteren hastalıkları bilmekte fayda vardır;

*Somatizasyon Bozukluğu

*Majör Depresyon

*Konversiyon Bozukluğu

*Kişilik Bozuklukları (Borderline, Narsistik Antisosyal, Bağımlı Kişilik Bozukluğu) (Psikoaktif Teraopi ve Eğitim, 2017)

 

Histrionik kişilik bozukluğu tedavisinde;  

Psikoterapide psikanalitik-psikodinamik yöntemler veya Bilişsel Terapi oldukça fayda göstermektedir. Grup terapileri de faydalıdır. Ek psikiyatrik bozukluklarda ilaç kullanımı gerekebilmektedir.  (Burhanoğlu, 2019)




Kaynak: Burhanoğlu, S. (2019, Ağustos 23). https://www.sabriburhanoglu.com/histrionik-kisilik-bozuklugu adresinden alındı EREN, N. (2010). Kişilik Bozuklukları ve Hemşirelik Girişimleri - Bölüm I. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 33-38. Psikoaktif Teraopi ve Eğiti

Editör: İrem ARIKAN

Bu haber 462 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Gündem Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI