X 20
Bugun...



AFETLER VE TRAVMA

Dünyada savaş, doğal afet, kaza, yangın ve kişilerarası şiddet (örneğin cinsel şiddet) gibi farklı türlerde acı veren olaylar yaşanmaktadır. Bu olaylardan bireyler, aileler ve/veya tüm toplum etkilenmektedir. İnsanlar evlerini veya sevdiklerini kaybetmekte, aile ve diğer tanıdıklarından ayrı kalmakta veya şiddet/ölüm olaylarına tanık olmaktadırlar.

facebook-paylas
Güncelleme: 21-01-2020 01:09:46 Tarih: 21-01-2020 01:05

AFETLER VE TRAVMA

Dünyada savaş, doğal afet, kaza, yangın ve kişilerarası şiddet (örneğin cinsel şiddet) gibi farklı türlerde acı veren olaylar yaşanmaktadır. Bu olaylardan bireyler, aileler ve/veya tüm toplum etkilenmektedir. İnsanlar evlerini veya sevdiklerini kaybetmekte, aile ve diğer tanıdıklarından ayrı kalmakta veya şiddet/ölüm olaylarına tanık olmaktadırlar.

Afet belirli bir coğrafi bölgede; aniden ortaya çıkan, kolektif stres yaratan, önemli ölçüde kayıp yaratan, toplum yaşantısını sekteye uğratan ve bireyin başa çıkma kaynaklarını aşan olaylardır.

 

AFETLER

Doğal Afetler: Deprem, Sel, Kasırga, Toprak kayması, Volkan patlaması vb.

İnsan Kaynaklı ve Teknolojik Afetler: Kimyasal ve nükleer kazalarBüyük yangınlarTerör olaylarıSavaşlarBüyük uçak/trafik kazalarıBarajların yıkılması vb.

 

Kimler Etkilenir?

Afete maruz kalanlar, afetten yakınlarını kaybedenler, mal varlığını kaybedenler, profesyoneller (arama kurtarma ekipleri, afet çalışanları, medya mensupları, gönüllüler), görgü tanıkları ve tv izleyenler, afet olayına yol açanlar.

 

Psikolojik Tepkiler: Afet Sonrası Aşamalar

1-Psikolojik Şok Dönemi (ilk dakikalardan 48 saate)

*Fizyolojik uyarılma

*Algıda hassasiyet ve güçlük

*Mantıklı düşünme ve karar vermede zorluk

*Hafıza ve dikkati toparlayamama, odaklanmakta güçlük

*Duygusal şok, hissizlik ve tepkisizlik 

*Acı hissetmeme

*Panik, donma reaksiyonları gibi durumlar görülebilmektedir.

​​Müdahale Biçimi: Psikolojik İlk Yardım (PİY)

 

2- Tepki Dönemi: 2-6 Gün, Güvende Hissettikleri ve Ne Olduğunu Fark Ettikleri Zaman

*Duygusal karmaşa: Kaygı, korku, öfke, sinirlilik, umutsuzluk, çaresizlik, üzgünlük, suçluluk, utanç, suçlama, güvensizlik, kendini yalnız ve kopuk hissetme,

*Bedensel/fizyolojik tepkiler: Titreme, bulantı, baş ağrısı/dönmesi, yorgunluk, yerinde duramama, uyku sorunları, iştahta artma/azalma,

*Alkol-sigara kullanımındaki artış ve ilaçların kötüye kullanımı,

*Afeti anımsatan uyaranlardan kaçınma,

*Afet ile ilgili tekrar eden düşünceler ve hayaller(flashback),

*Korkunç ve dehşet verici kabuslar görme.

*Tüm bu tepkiler korkutucu olabilir; afetzede delirdiğini/delireceğini düşünebilir.

Müdahale Biçimi:

 Psiko-sosyal Müdahale ve Psiko-eğitim

 

3- Zihinsel İşleme ve Üzerinden Geçme Dönemi (1.hafta-1 ay)

*Afetzede daha fazla olay üzerine konuşmayı istemez,

*Sevdikleri için yas tutar,

*Yaşantısına içsel bir şekilde devam eder,

*Üzüntü ve özlem duygularını zamanla daha güçlü bir şekilde hisseder,

*Hafıza ve dikkat sorunları yaşar,

*Kişilerarası ilişkilerde sorunlar, çatışmalar, dış kaynaklara yönelik öfke patlamaları,

*Yalnız bırakılma isteği.

Müdahale Biçimi: Normal rutine dönülmesi sürecine destek (işe, okula gitmek gibi,) ve gelecek perspektifi yaratmak (umut aşılamak).

 

4- İyileşme/yeniden Oryantasyon Dönemi (1 ay ve sonrası)

*Kabullenme süreci başlar,

*Tepkilere verilen şiddet ve saldırganlık azalır,

*Günlük hayata ilgi duymaya başlanır,

*Gelecekle ilgili planlar yapılır,

*Duygusal ve ruhsal açıdan kendini daha iyi hisseder,

*Afet sonucu ortaya çıkan travma yaşamının ve anılarının bir parçası haline gelir,

*Benimsemek ve kabullenmek için zaman gereklidir,

*Başa çıkma stratejileri (inkar, bastırma, kaçınma) bazı durumlarda engelleyici olabilir,

*Belli dönemlerde takılma olabilir ve afet sonrası tüm yaşam etkilenebilir (Işıklı, 2013).

 




Kaynak: Işıklı, S. (2013). Afetlerde Psikolojik İlk Yardım. Hacettepe Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, Ankara.

Editör: Meryem KALYON

Bu haber 254 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Gündem Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI