Bugun...


Rana LİVKÖŞKEROĞLU

facebook-paylas
KAYIP VE YAS DANIŞMANLIĞI
Tarih: 04-01-2021 12:25:00 Güncelleme: 04-01-2021 12:25:00


Yas, sevilen kişi vefat ettiğinde ya da önemli olan bir şeyin hayatımızdan çıkmasına verilen tepkidir. Bu durum normal bir süreç olsa da ağır bir deneyim olabilir veya vefat eden kişiyle ilişkisinin ne ölçüde olduğuna bağlı olarak “karmaşık yaslara” sebep olan özellikle yönetilemez duygular ortaya çıkarabilir. Yas süreci bireyin geri çekilmesi, agresifleşmesi ve depresif belirtiler göstermesi, üzüntü, kaygı, suçluluk gibi durumlar doğurabilir (Başoğlu, 2020). Yas sürecini herkes farklı yoğunlukta geçirmektedir. Bunun nedeni ise yas sürecinin bireyin kişiliğinden, geçmiş yaşam deneyimlerinden, kaybın anlamlandırılış şeklinden, o anki yaşam olaylarından ve bireyin sağlık durumundan etkileniyor olmasıdır (Ünlüevcek, 2020).

 

 

Yas hakkında genel bir çerçeve çizdikten sonra bireylerin yas sürecini nasıl geçirdiklerine baktığımızda bu süreç birtakım basamaklara ayrıldığını görmekteyiz. Şimdi bu süreçleri teker teker ele alalım. Yas süreci genellikle şok evresiyle başlamaktadır. Bu evrede kişi, kabul edilmesi zor durumla (vefat, ayrılık, hastalık, boşanma gibi) yüzleşir, ne olduğunu anlamaya, anlamlandırmaya çalışır. Karşılaştığı durumu inkâr eder ve bunu kabullenmek istemez. Örneğin kişi kansere yakalandığı haberini aldı diyelim, “hayır böyle bir şey benim başıma gelemez, doktor yanlış teşhis koydu, daha iyi bir doktora gitmeliyim böylece bana daha doğru teşhis koyarlar kanser olmadığım ortaya çıkar” gibi tepkiler vererek karşılaşılan zor durumu kabullenmeye karşı direnç gösterebilir. Bu aşamada kişinin iletişim ağı genişler, farklı farklı kişilerden bilgi alır ve içinde bulunduğu durumu kontrol eder.

 

 

Sonraki aşama pazarlık aşamasıdır. Durumu kabul edilebilir hale getirmek için girilen aşamadır. Örneğin bu aşamada kişi, “Allah’ım sana kurban keseyim de sen de beni bu hastalıktan kurtar.” gibi anlaşama kurmaya, pazarlık yapmaya çalışır.

 

 

Kızgınlık aşaması, bir nevi yüzleşme aşamasıdır ve acı vericidir. Kişiyi hazırlıksız yakalar ve suçlu, kızgın hisseder. “Neden ben?” “O kadar insan varken neden benim başıma geldi?” gibi sorular hakimdir. Psikolojik sağlamlığın sınandığı, ne kadar güçlü veya zayıf olduğunu bu aşamada daha iyi görebiliriz. Melankolik müzikler dinlemek, bağırmak, ağlamak gibi davranışlar genellikle acı aşamasında görülmektedir.

 

 

Depresyon aşamasında kişi, durumu tamamıyla idrak etmiştir. Büyük bir mutsuzluk, kayıtsızlık durumundadır ve bir şeyler yapma isteği duymaz. Geçmişte yaptıklarına veya yapmadıklarına karşı pişmanlık duyar. Örneğin Kırmızı Oda dizisinde Hediye karakteri evlatlık olduğunu öğrendiği gün yoğun bir öfke yaşamıştı, durumu kabullenmek istememişti, onu büyüten annesine duyduğu öfke sonucu onun hakkında olumsuz sözler söylemişti. Bir sonraki seansa geldiğinde ise “ben annem hakkında nasıl böyle şeyler söyledim” diyerek pişmanlığını dile getirmişti.

 

 

Son aşama olan kabul aşamasında birey, yeni durumla ilgili netlik kazanmıştır. Durumu nasıl daha kolay bir hâle getirebileceğini, içinde bulunduğu durumda yaşam standartlarını nasıl daha iyi bir duruma getirebileceğinin yollarını arar.

 

 

Bir sonraki aşamaya geçemeyip takılma, atlama olabilir ya da bu aşamalar herkes tarafından sırasıyla yaşanmaz. Kimi şok aşamasıyla başlayacağı gibi kimileri de kızgınlık, pazarlık, şok aşamasıyla başlayabilir. Hiç yaşanmayan, atlanan evreler olabilir (Örneğin kızgınlık aşamasından deney aşamasına geçmek gibi). Ancak atlanan aşamalar olduğu zaman yas sürecinin sağlıklı bir şekilde atlatıldığından söz etmek doğru olmaz. Bu durumda yas döngüsü başa döner. Bu durumda danışman, yaşanmayan aşamalar olduğunu veya bir aşamada takılı kaldığını gördüğünde terapötik ilişki kurulduktan sonra yüzleştirme ve yorumlamalarla bu durumu aşmasına yardımcı olmalıdır (Çıracı, 2020). Danışan bir kez kabul aşamasına geldiğinde diğer aşamalara dönüş yapmaz, yas süreci tamamlanır. Kişinin yas durumunu yaşaması yaklaşık 1,5 ayda tamamlanmaktadır. Eğer 1,5 ay geçtikten sonra hala bu durumu aşamama, günlük rutinleri sürdürmekte güçlük çekme, sosyal faaliyetlere katılmak istememe, kendini suçlama, yanlış bir şey yaptığı ve ölümü engelleyebileceği düşüncesi, yaşam amacını kaybetme gibi durumlar söz konusuysa kişinin danışma yardımı almasında fayda vardır. 

 

 

 

 

 

Kaynakça

Başoğlu, B. (2020). Yas Danışmanlığı-Yas Nedir?       https://www.burcubasoglu.com.tr/yas-danismanligi-yas-nedir/

 

 

Çıracı, F. A. (2020). Kübler Ross Modeli Kapsamında Yas Danışmanlığı           Florya Psikoloji.

 

 

Ünlüevcek, T. (2020). Yas Danışmanlığı.  (“Yas Danışmanlığı” başlıklı   makalenin tüm hakları yazarı Psk. Tülat ÜNLÜEVCEK’e aittir ve          makale,       yazarı tarafından Tavsiyeediyorum.com    (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.)

 



Bu yazı 143 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI