Bugun...


Psk.Dan. Kevser ÖNDEŞ

facebook-paylas
PSİKOLOJİK İYİ OLUŞ
Tarih: 03-06-2019 18:44:00 Güncelleme: 03-06-2019 18:44:00


Psikolojik iyi oluş, diğer bireylerle etkileşim içinde olma, geçmiş ve şimdiki hayatında olan kişilerle ilişkisinde kendini kabul etmede, karşılaşılabilecek olumsuzluklara karşı ve özerklik duygusunda, çevresel koşulları kendi lehine kullanabilmede ve çevresel koşulların kontrolünü ele alma ile ilişkilendirilmektedir. Bununla birlikte potansiyelini kullanabilmede gelişimsel düzenlilik ifade etme, yaşam amacında olumlulukları ortaya çıkarma ile de ilişkilendirilmektedir (akt. Kocaman, 2019; Ryff,1989: 198; Ryff,1995: 1072). ‘Psikolojik iyi oluş’ kavramından bahseden ilk isim Bradburn (1969)’ dür. Bradburn (1969)’ e göre psikolojik iyi oluş; olumlu ve olumsuz duygulanım arasındaki denge durumudur. Bradburn psikolojik iyi oluşun, olumlu duyguların olumsuz duygulardan daha fazla yaşanması ve yaşamdan elde edilen doyum ile açıklanmasını ifade etmektedir. Her birey olumlu ve olumsuz duygular yaşar. Bradburn, olumlu duyguların olumsuz duygulardan daha çok olmasının psikolojik iyi oluşta anahtar kavram olduğunu ileri sürmüştür (akt. Akın ve Akın, 2015).

Ryff (1989), olumlu ve olumsuz duygulardan ve yaşam doyumundan ziyade yaşam tutumlarını da içerisinde barındıran psikolojik iyi oluşun çok boyutlu bir kavram olduğunu ileri sürmüştür(akt. Kocaman, 2019). Ryff (1989)’in psikolojik iyi oluş modeli;  Özerklik, Çevresel hâkimiyet, Bireysel gelişim, Diğerleriyle olumlu ilişkiler, Yaşam amaçları ve Öz-kabul olmak üzere altı boyutta incelenmiştir (akt. Uyar, 2019). Kendini kabul boyutu kişinin kendine karşı olumlu tutumlar sergilemesidir. Kendini kabul etme düzeyi yüksek olan bireyler, kendine karşı olumlu tutumlar geliştirirler, benliğinin iyi kötü birçok yönünü kabul ederler ve geçmiş yaşantılarını olumlu şekilde anarlar (akt. Yıldız, 2018; Ryff, 1995). Diğerleriyle olumlu ilişkiler kurma boyutu kişinin diğer insanlar ile olan güvenli ve tatmin edici ilişkisini, diğerlerine karşı sevgi, empati ve samimiyet kapasitesini ifade eder (akt. Aksel, 2018; Ryff ve Singer, 1996). Diğerleriyle olumlu ilişkiler kurma boyutu yüksek olan bireylerin, tatmin edici ve güvenli kişilerarası ilişkiler geliştiren ve diğer insanları da düşünebilen, kendini diğerleri yerine koyabilen ve karşısındaki insanlara yakınlık hissedebilen kişiler olduğu ifade edilmiştir (akt. Yıldız, 2018; Ryff, 1995). Özerklik boyutu bireyin sosyal çevresi içerisinde bireysel özerkliğini araması ve tüm çevresel faktörlere rağmen kendi standartlarını oluşturması ve kendi standartlarına göre davranmasıdır (Kuyumcu, 2013, s. 66). Bireyin kendi kendini yönetmesi ve kendi çevresini yönetme becerisi ise çevresel hâkimiyet boyutunu ifade etmektedir (akt. Yıldız, 2018; Ryff ve Keyes, 1995). Bireysel gelişim boyutu ise, bireyin bir birey olarak gelişmesi ve bu gelişim için sahip olduğu potansiyeli kullanabilme becerisi olarak ifade edilmektedir. Bireylerin yeni yaşantılara açık olması, mücadele edebilme gücünü kendinde bulması ve mücadele etmesi bireysel gelişim boyutu ile ilgilidir. Son boyut olarak yaşam amacı, bireyin yaşamsal amaçlar belirleyebilmesi ve yaşamına anlam katan duygulara sahip olmasını ifade eder. Yaşamın amacının olduğunu kabul eden bireyler amaçlar belirleyebilir ve amaçlarına ulaşmak için belirli bir planlama yapabilirler (Akın ve Akın, 2015). Ryff’ nin modeli psikolojik iyi oluşu açıklamada çok boyutlu ve bütüncül bir yaklaşımdır.

Bu durumda, psikolojik iyi oluşu olumsuz duygularla baş edebilme ve hayata dair olumlu bakış açısıyla bakabilme ve bununla birlikte bireylere karşı yardım edebilme olarak ifade etmek mümkündür (Kocaman, 2019).

KAYNAKÇA

Akın, A. ve Akın, Ü. (2015). Psikolojide güncel kavramlar-1- pozitif psikoloji. Ankara:  Nobel Yayıncılık.

Aksel, B. (2018). 0-6 Yaş Arası Çocuğu Olan Annelerin Psikolojik İyi Oluşlarının Öznel İyi Oluş, Öğrenilmiş Güçlülük Ve Algılanan Sosyal Destek Açısından Yordanması. Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, İstanbul.

Kocaman, E. (2019). Bir Grup Yetişkinde Umut ve Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişkinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul.

Kuyumcu, B. (2013). Üniversite öğrencilerinin pozitif ve negatif duygu durumlarının psikolojik iyi oluşlarını yordama gücü. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 6 (1), 62-76.

Uyar, M. (2019). Beliren Yetişkinlik Dönemindeki Bireylerin Psikolojik İyi Oluş Düzeylerini Yordamada Bağlanma Tarzları Ve Bilişsel Duygu Düzenlemenin Rolünün İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, İstanbul.

Yıldız, B. (2018). Çalışan Ve Çalışmayan Kadınların Sosyal Görünüş Kaygısı Ve Psikolojik İyi Oluş Açısından İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi, İstanbul.



Bu yazı 149 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI