X 20
Bugun...



SİRKADYEN RİTİMLER

Sirkadyen ritimler (Latince:circa diem- anlamı: ‘bir günlük’) her gün gerçekleşen fizyolojik süreçlerimiz ve dalgalanmalarımızdır. Örneğin uyku hali ve uyanma, her gün döngüsünde çalışan kalp atım hızına bağlı olarak kendiliğinden oluşmaktadır. Vücut ısısı, hormon düzeyi, hormon üretimi, kan basıncı gibi birçok bedensel süreç de bu sirkadyen ritimleri takip etmektedir.

facebook-paylas
Güncelleme: 01-08-2019 22:10:08 Tarih: 01-08-2019 21:58

SİRKADYEN RİTİMLER

 Uyku ve uyanıklık döngüleri arasında gidip gelmek, bedenin sirkadyen ritmine örnek oluşturmaktadır. Peki nedir bu sirkadyen ritimler?

 

Sirkadyen ritimler (Latince:circa diem- anlamı: ‘bir günlük’) her gün gerçekleşen fizyolojik süreçlerimiz ve dalgalanmalarımızdır. Örneğin uyku hali ve uyanma, her gün döngüsünde çalışan kalp atım hızına bağlı olarak kendiliğinden oluşmaktadır. Vücut ısısı, hormon düzeyi, hormon üretimi, kan basıncı gibi birçok bedensel süreç de bu sirkadyen ritimleri takip etmektedir.

 

Sirkadyen döngüler, aslında bir dizi davranış içermektedir. Örneğin halk arasına ‘uyku basması’ dediğimiz uykululuk hali birçoğumuzda ağır bir öğle yemeği yemiş olup olmamamızdan bağımsız olarak, gün içerisinde, birbirini takip ve tekrar eden örüntülerle ortaya çıkar. Bazı kültürde insanlar bu uyku halini gündelik yaşamın bir parçası haline getirmiş olup, bedenimizin bu saatlerdeki doğal uyku eğilimden faydalanmaktadır. Böylelikle daha sağlıklı ve insanların biyolojik ritmine ve sirkadyen döngülerine daha uyumlu bir günlük akış sağlanmış olur.

 

Sirkadyen ritim, vücut düzenimizi tamamen sağlayan döngüdür. Bu döngüdeki bozukluklar bize uyku bozukluğu olarak geri dönmektedir. İnsan metabolizmasında bir iç saat olduğu 1700’lü yıllardan beri bilinse de bu düzenin bozulmasıyla ortaya çıkan yıkıcı etkiler son 20 yıldır bilimin önemle incelediği konulardandır. Gece uyanık kalma, sabahlama, jetlag, gece vardiyaları, gün içi uykuları gibi faktörler, tamamen iç saatimizle çatışarak sirkadyen ritmi bozan etkenlerdir. Bu durumlarda iç saatimiz gün doğumu ve batımına göre çalışırken, biz döngüyü tam tersi yönde bozmuş olmaktayız. Bu durumlarda metabolizma stres altında kalmakta ve kortizol üretmektedir. Buna ek olarak, gece başında salgılanan melatonin hormonundan mahrum kalan vücudumuzda, depresyon, anksiyete, migren, fibromiyalji, kronik yorgunluk sendromu gibi durumlar ortaya çıkabilmektedir. Çok uzun vadede ise hafıza problemleri artarak Alzheimer Hastalığı ortaya çıkabilir.

 




Kaynak: Reilly, T. & Waterhouse, J. (2007). Altered sleep-awake cycle and food intake. Psychology and Behavior., 90, 212-228.

Editör: Gülsüm Türkeli

Bu haber 98 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Gündem Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
YAZARLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI